Resomeren is een nieuwe en duurzame manier van cremeren waarbij het lichaam tijdens een chemisch proces wordt opgelost in een vloeistof. Dit proces vindt plaats in een stalen drukvat. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een stof met een hoge pH-waarde, meestal kaliumhydroxide, opgelost in heet water. Resomeren vormt daarmee een alternatief voor cremeren of begraven.

Heel lang was begraven de enige vorm. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd ook cremeren wettelijk toegestaan. Vanaf die tijd konden mensen uit twee vormen kiezen: begraven of cremeren (naast het ter beschikking stellen aan de wetenschap). Daar is nu een derde vorm bijgekomen: resomeren. Ook wel watercrematie of aquameren genoemd. Lees hier meer over hoe resomeren werkt en waarom deze vorm milieuvriendelijker is dan begraven of (vuur)cremeren.

Hoe werkt resomeren of aquameren?

Resomeren wordt ook wel watercrematie of aquameren genoemd. De scheikundige term is alkalische hydrolyse. Er wordt gebruik gemaakt van water in plaats van vuur om het lichaam tot as terug te brengen. In het water zit een kleine hoeveelheid kaliumhydroxide. Dit zorgt ervoor dat het natuurlijke proces dat het lichaam na het overlijden doormaakt, versnelt. Het lichaam lost als het ware op. Wat overblijft is een kalkachtig poeder.

Dit proces gebeurt in een zogenaamde resomator. Het lichaam wordt in een biologisch afbreekbare hoes of wade gelegd. Vervolgens wordt het lichaam in de resomator geplaatst, die zich daarna vult met de wateroplossing. De wateroplossing wordt verwarmd en er wordt druk op gezet om het proces in gang te zetten. De gehele watercrematie neemt ongeveer 3 tot 3,5 uur in beslag. Het water, zo’n 1.500 liter, wordt daarna behandeld en vervolgens gezuiverd via het waterzuiveringssysteem. Zo is de cirkel rond, omdat het water wordt teruggegeven aan de natuur.

Wat is alkalische hydrolyse?

Alkalische hydrolyse is de scheikundige term voor resomeren / aquameren. Resomeren is eigenlijk een chemisch proces. Het lichaam van een overledene of het lijf van een overleden dier wordt opgelost in verwarmd water waar 5% kaliumhydroxide aan toegevoegd is. Kaliumhydroxide is een base, een tegenhanger van zuur, met een hoge pH-waarde. Het water in de resomator wordt behalve verwarmd ook onder druk gebracht. Zo wordt het proces in gang gezet om het lichaam af te breken. Wat overblijft van het lichaam zijn de botten en tanden. Deze worden vermalen tot een kalkachtig wit poeder, dat aan de nabestaanden wordt meegegeven (net als de as na een vuurcrematie).

Het restwater is vrij van DNA. Met behulp van zwavelzuur wordt de pH-waarde teruggebracht naar een onschadelijk niveau. Afvoeren gebeurt via het riool, waarna het gezuiverd kan worden via het waterzuiveringssysteem. De nabestaanden kunnen uiteraard ook een deel van het restwater meekrijgen. Implantaten zoals kunstheupen en kunstknieën worden niet afgebroken en kunnen worden gerecycled.

Kosten resomeren

Een wade is een doek waar je je overleden dierbare inwikkelt. Ook wel lijkwade, uitvaartwade, afscheidswade of wikkeldoek genoemd. Een wade om je dierbare in te wikkelend is toegestaan bij begraven, natuurbegraven en cremeren. Het vormt een (duurzaam) alternatief voor een kist als ‘omhulsel’ voor je overleden dierbare. In verschillende culturen wereldwijd kent deze eeuwenoude traditie van waden diepe wortels. In Nederland wint het gebruik ervan langzaam aan populariteit, hoewel de meeste families voor de ‘traditionele’ houten kist kiezen. In dit blog wat meer tekst en uitleg over waden en over de mogelijkheden van deze stoffen omhulsels.

Wade voor een persoonlijk afscheid

In een tijd waarin duurzaamheid en persoonlijke keuzes steeds belangrijker worden, vinden steeds meer mensen hun weg naar deze, eigenlijk al eeuwenoude, manier van ‘omhullen’. Een overleden dierbare in een wade wikkelen wordt ook wel als ‘zachter’ omschreven. Iemand ligt niet in een harde, houten kist, maar is gewikkeld in zachte stof.

Omdat je meestal de contouren van het lichaam blijft zien, is iemand nog steeds dichtbij en benaderbaar. Het maakt een afscheid daardoor heel persoonlijk. Ook het selecteren van een specifieke stof, het betrekken van familieleden bij het maken van de wade of het kiezen van een ontwerp dat iets zegt over de persoonlijkheid van de overledene, maakt het gebruik van lijkwaden tot een zeer persoonlijke keuze. Bovendien kunnen nabestaanden hun dierbare overledene zelf inwikkelen, toedekken en -als ze willen- zelf de wade sluiten. Een mooi ritueel.

Tegelijkertijd vinden veel mensen het juist een beetje ‘eng’ om iemands contouren nog te zien. Vaak bestaat de wade uit twee lagen stof, waardoor de vorm van het lichaam minder zichtbaar is. Maar het moet je dus wel liggen om je overleden dierbare vrij duidelijk onder de stof te zien liggen.

Een duurzaam alternatief

In sommige culturen staat de lijkwade symbool voor puurheid en eenvoud. In Nederland kiezen steeds meer families voor duurzame alternatieven bij een uitvaart, waaronder een lijkwade. Lijkwaden zijn vaak gemaakt van biologisch afbreekbare materialen, waardoor ze een milieuvriendelijkere optie zijn dan traditionele houten kisten. Denk aan katoen, wol, zijde of linnen.

Waden zijn online te koop (zie onderaan voor linkjes), maar een eigen doek gebruiken mag ook. Zorg er dan wel voor dat deze doek groot genoeg is en van een natuurlijk materiaal is.

Wade en opbaarplank

Iemand die in een wade is gewikkeld, wordt vervolgens op een opbaarplank gelegd (ook wel draagbaar genoemd). Op die manier kan de overledene op een respectvolle manier verplaatst worden. In crematoria is het zelfs verplicht om iemand op een opbaarplank te leggen. Als de opbaarplank geen vlakke ondergrond heeft, dan moet je gebruik maken van een extra inschuifplank. Dit om het invoerproces veilig en zonder haperen te laten verlopen.

Een opbaarplank kan uit verschillende materialen bestaan, zoals bamboe, wilgentenen of wilgentakken. Ook kun je het combineren met een (rieten) mand of zelfs een kist als je wil. Maar een wade komt denk ik het meest tot zijn recht in combinatie met een opbaarplank. Zo blijft het gevoel van eenvoud en nabijheid bestaan.

Overigens hoeft een opbaarplank geen ‘platte’ plank te zijn (vaak met opstaande rand). Het kan ook een soort schaal zijn, van wilgentenen bijvoorbeeld, met iets rondere vormen.

Voorbeeld van een wade en wilgentenen schaal bij wijze van opbaarplank. Het geheel staat op een rouwbakfiets. Deze foto is in scene gezet.

Tot slot

Je overledene dierbare stapje voor stapje wikkelen in een wade en deze zelf sluiten, is een persoonlijk en mooi ritueel. Je dekt iemand letterlijk toe, met zachtheid. In de vouwen van de stof kun je eventueel bloemen, briefjes of tekeningen stoppen die je je dierbare wilt meegeven.

Hoewel de interesse toeneemt, kiezen nabestaanden nog niet heel vaak voor een wade. Onbekend maakt ook onbemind, wellicht helpt dit artikel om voor jezelf een bewuste keuze hierin te maken.

Handige websites: wikkelgoed.nl en uitvaartwade.nl.

Heb je een vraag over bijvoorbeeld lijkwaden, je uitvaartverzekering of het voorbereiden of regelen van een begrafenis of crematie? Er is tegenwoordig meer mogelijk dan je denkt bij een uitvaart. Of dit nu gaat om de locatie, specifieke wensen van de overledene of nabestaanden, de auto, omhulsel of de aankleding. Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

Voor ieder wat wils met deze bijzondere rouwauto’s. Als een overledene overgebracht moet worden van het rouwcentrum naar het crematorium bijvoorbeeld, dan wordt daar vaak een standaard rouwauto voor gebruikt. Een mooie, statige Mercedes of Cadillac in het zwart, zilvergrijs of soms wit. Passend voor de gelegenheid. Je hebt er vast wel eens een zien rijden, met twee vlaggen voorop, aan weerszijde van de motorkap. Naast deze veelgebruikte wagens, bestaan er ook vele andere soorten rouwauto’s. Oldtimers, elektrische rouwauto’s en een roomwitte Minirouwauto bijvoorbeeld. Lees verder voor een (niet compleet) overzicht van bijzondere rouwauto’s.

Inspiratie voor een (duurzaam) alternatief voor de rouwauto vind je hier. Van paard en wagen en rouwmotor tot rouwbakfiets.

Elektrische Tesla Model 3 rouwauto

Deze elektrische rouwauto van Tesla heeft een traditioneel uiterlijk, maar rijdt volledig elektrisch. Stil en zonder uitlaatgassen. Wel zo fijn als je een stukje achter de rouwauto aan loopt. Overigens, voor wie er prijs op stelt, de originele lijnen van Tesla zijn behouden. Bijzondere rouwauto’s met hun eigen, unieke uitstraling dus.

De auto wordt in Spanje gebouwd en is door heel Nederland inzetbaar. Een overledene wordt zo op een duurzame manier vervoerd tijdens zijn of haar laatste reis.

Een donkergrijze elektrische Tesla rouwauto, uit het wagenpark van Correct Monnereau.

Minirouwauto

De Minirouwauto is echt een bijzondere rouwauto, anders dan anders. Oorspronkelijk bedacht voor de uitvaarten van baby’s en kinderen, maar een volwassen overledene past er ook in. Door zijn kleur en uitstraling maakt deze rouwauto een uitvaart minder zwaar, is de gedachte.

De Minirouwauto is heel geschikt voor de uitvaart van een baby of kind(je). Een traditionele rouwauto is natuurlijk heel groot voor zo’n kleine mand of kistje. De Minirouwauto is een stuk kleiner (korter) en daarom vriendelijker voor het vervoeren van een baby of kind(je). Je kunt ervoor kiezen om zelf de rouwauto te besturen, of om dit te laten doen.

De Minirouwauto van Minirouwauto.nl.

Bijzondere rouwauto’s: oldtimers

Er zijn veel verschillende merken oldtimers geschikt gemaakt als rouwauto.  Was jouw overleden dierbare gek op een bepaald merk auto, dan is het mooi om hem of haar in dat specifieke merk nog eenmaal te vervoeren. Denk aan merken als Daimler, Rolls Royce, een sixties Cadillac, een witte Princess Vanden Plas rouwauto en een Citroën DS. 

Mocht je op zoek zijn naar een bepaald merk of een bepaalde kleur, vraag er gerust naar bij je uitvaartbegeleider. Door het hele land zijn deze oldtimers beschikbaar. Ze worden gereden door eigen chauffeurs, want een oldtimer heeft echt zijn eigen gebruiksaanwijzing.

Een klassieke Citroën DS rouwauto uit het wagenpark van Correct Monnereau.

Maserati rouwauto

Je laatste reis in een Maserati rouwauto is bijzonder en stijlvol. Dit Italiaanse merk heeft de Maserati Ghibli verbouwd tot rouwauto. Deze rouwwagen is in België te huur, maar helaas rijdt hij momenteel niet in Nederland. Desondanks wilde ik hem hier toch benoemen, vanwege zijn stijlvolle en exclusieve uitstraling.

De Maserati Ghibli rouwauto.

Tot slot

Er is kortom veel keuze in merken en kleuren rouwauto’s. Zo kunnen we ook op het gebied van vervoer een uitvaart heel persoonlijk maken. Wat dacht je van een roze rouwauto, een rode of een met een panterprint? Of een groene Landrover Defender rouwauto? Voor elk wat wils met deze bijzondere rouwauto’s.

Heb je na het lezen een vraag over rouwvervoer? Of heb je een specifieke vraag over het voorbereiden of regelen van een begrafenis of crematie? Er is tegenwoordig meer mogelijk dan je denkt bij een uitvaart. Of dit nu gaat om de locatie, specifieke wensen van de overledene of nabestaanden, de auto, kist of de aankleding. Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

Natuurbegraafplaats Schapenmeer is een van de vijf natuurbegraafplaatsen in Gelderland. De begraafplaats ligt in een bosgebied vlakbij Vorden, achter de Algemene Begraafplaats van Vorden. Natuurbegraven is eigenlijk de meest natuurlijke manier om je dierbare te begraven. Het graf ligt in een weids natuurgebied of in een bos, met eeuwige rust. Steeds meer begraafplaatsen reserveren een deel van hun terrein voor natuurbegraven, maar Schapenmeer is puur en alleen een natuurbegraafplaats. Dit betekent dat het behoud en de ontwikkeling van natuur voorop staat en dat er regels gelden om de natuur te beschermen.

Natuurbegraafplaats in een bosgebied

Natuurbegraafplaats Schapenmeer maakt onderdeel uit van natuurgebied het Grote Veld, er staan dan ook geen hekken omheen. Natuurgebied het Grote Veld ligt tussen Vorden, Almen en Lochem. In het voorjaar van 2021 is de natuurbegraafplaats geopend, in een voor iedereen toegankelijk bosgebied van ruim 65 hectare. Je kunt er gerust een kijkje komen nemen en een wandeling over het terrein maken. 

Op de begraafplaats wordt veel zorg en aandacht besteed aan het behoud van oorspronkelijke flora en fauna. Vier vaste medewerkers dragen samen met een groep vrijwilligers de zorg voor het gebied. Hun doelstelling is om de kwaliteit van de natuur te verhogen en het open karakter van het gebied te herstellen. Zo komt er ruimte voor eik, beuk en berk en heesters zoals de krent, vlier, en kardinaalsmuts.

Schapen op het Schapenmeer

Op het terrein van de natuurbegraafplaats ligt een meertje, het Schapenmeer. Vroeger werden daar de schapen in gewassen voordat ze geschoren werden. Dat gebeurt nu niet meer, maar er lopen nog wel 20 schapen rond van Schaapskudde de Belhamel. Ze worden verzorgd door de natuurbeheerder van de begraafplaats, Roy, samen met de schaapsherder. De schapen staan binnen een omheind gebied, afgezet met schapennetten die onder stroom staan. Regelmatig worden de schapen verplaatst, om op een ander stuk te grazen.

Natuurbegraven

Bij natuurbegraven heerst er eeuwige rust op het graf. Het is eigenlijk de oudste en meest natuurlijke manier om iemand te begraven. Het graf gaat op in de natuur en wordt alleen eventueel gemarkeerd door een houten boomschijf met inscriptie. Nabestaanden krijgen de GPS-coördinaten van de locatie van het graf.

Vanwege het natuurbehoud gelden er regels met betrekking tot de kist of mand en de kleding van de overledene. Alles moet makkelijk kunnen worden opgenomen door de natuur. Dit geldt ook voor de urn als je na een crematie de as wilt bijzetten op natuurbegraafplaats Schapenmeer. Verstrooien van de as is alleen mogelijk in een graf, niet op de oppervlakte. Dat verstoort de samenstelling van de humuslaag teveel.

Het onderhoud van het graf verzorgt de natuur, daar hoef je eigenlijk niks meer aan te doen. Dat is het hele idee van natuurbegraven. Door een graf te kopen draag je bij aan het behoud, onderhoud en ontwikkeling van dat stukje natuur. Je kunt al bij leven een plekje voor een (urnen)graf komen uitzoeken. Een gereserveerde plek wordt gemarkeerd met een paaltje.

Een ceremonie op natuurbegraafplaats Schapenmeer

Voor een afscheidsceremonie heeft de natuurbegraafplaats een mooie boskapel ter beschikking. Een toepasselijke plek in de open lucht, voor ongeveer 100 personen. Er is geen binnenruimte beschikbaar. Je kunt natuurlijk elders een afscheidsbijeenkomst binnen houden en daarna naar Schapenmeer komen voor de begrafenis.

De natuurbegraafplaats heeft onverharde bospaden aangelegd voor bezoekers. Kies dus voor schoenen die hierbij passen, geen hoge hakken bijvoorbeeld. Voor mensen die minder goed ter been zijn is een elektrocar beschikbaar. Deze wordt altijd door een van de medewerkers bestuurd.

De begraafplaats heeft een beperkt aantal parkeerplaatsen beschikbaar. Als je veel mensen verwacht, dan kun je gebruik maken van de parkeerplaats bij de Algemene Begraafplaats en vanaf daar in een stoet naar de natuurbegraafplaats lopen. Meer informatie, onder meer over de tarieven, vind je op de website. Daar vind je ook een agenda, want er worden regelmatig wandelingen en rondleidingen georganiseerd.

Natuurbegraafplaats Schapenmeer
Galgengoorweg, Vorden
(navigeer voor de Algemene Begraafplaats naar Kerkhoflaan 4, Vorden)
www.schapenmeer.org

Heb je een vraag over het voorbereiden of regelen van een begrafenis of crematie? Er is tegenwoordig meer mogelijk dan je denkt bij een uitvaart. Of dit nu gaat om de locatie, specifieke wensen van de overledene of nabestaanden, de kist of de aankleding. Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

Begraven op een natuurbegraafplaats betekent iemand teruggeven aan de natuur. Het is de meest natuurlijke manier om je dierbare te begraven, in een graf dat ligt in een weids natuurgebied of in een bos, met eeuwige rust. Steeds meer begraafplaatsen reserveren een deel van hun terrein voor natuurbegraven. Daarnaast zijn er in Gelderland een aantal begraafplaatsen die puur en alleen natuurbegraafplaats zijn. Het behoud en de ontwikkeling van natuur staat daar voorop en er gelden regels om de natuur te beschermen. Lees hier meer over deze natuurbegraafplaatsen.

Natuurbegraafplaats Schapenmeer, Vorden

Natuurbegraafplaats Schapenmeer ligt in een bosgebied vlakbij Vorden, achter de Algemene Begraafplaats. Schapenmeer is geopend in voorjaar 2021 en is gericht op een natuur- en milieuvriendelijke manier van begraven. Er wordt veel zorg en aandacht besteed aan het behoud van oorspronkelijke flora en fauna. Als je je naaste hier begraaft of bij leven al een graf reserveert, draag je direct bij aan het in stand houden van deze natuur. Er geldt eeuwige grafrust en graven worden niet geruimd.

Het bosgebied waar Schapenmeer in ligt is voor iedereen toegankelijk. Je kunt er gerust een kijkje komen nemen en een wandeling over het terrein maken. De graven worden hooguit met een boomschijf gemarkeerd en vallen weg in het landschap. De medewerkers van de natuurbegraafplaats willen je ook met alle plezier een rondleiding geven.

Mocht je een plekje willen uitzoeken voor een graf, dan kun je dat op afspraak doen. Een gereserveerde plek wordt gemarkeerd met een paaltje. Je kunt naast een gewoon graf ook een urnengraf uitzoeken.

Voor een afscheid heeft de natuurbegraafplaats een mooie boskapel ter beschikking. Een toepasselijke plek in de open lucht (zie foto hierboven). Er is geen binnenruimte beschikbaar. Je kunt natuurlijk elders een afscheidsbijeenkomst binnen houden en daarna naar Schapenmeer komen voor de begrafenis.

De begraafplaats heeft een beperkt aantal parkeerplaatsen beschikbaar. Als je veel mensen verwacht, dan kun je gebruik maken van de parkeerplaats bij de Algemene Begraafplaats en vanaf daar in een stoet naar de natuurbegraafplaats lopen. Meer informatie, ook over de tarieven, vind je op de website. Daar vind je ook een agenda, want er worden regelmatig wandelingen en rondleidingen georganiseerd.

Natuurbegraafplaats Schapenmeer
Galgengoorweg, Vorden
(navigeer voor de Algemene Begraafplaats naar Kerkhoflaan 4, Vorden)
www.schapenmeer.org

Impressie van Natuurbegraafplaats Schapenmeer. Op een paar plekken staan bankjes om even dicht bij je naaste in de buurt te zijn.

Natuurbegraafplaats Koningsakker, Arnhem

Natuurbegraafplaats Koningsakker ligt naast Abdij Koningsoord, in Arnhem en vlakbij Oosterbeek. De voormalige maisakkers zijn omgevormd tot een natuurbegraafplaats op een glooiend terrein. De begraafplaats is nog steeds verbonden met de abdij en met de zusters Trapistinnen, maar iedereen is er welkom, ongeacht afkomst of geloof.

Ook hier staat het belang van de natuur voorop. Een uitvaart hier is dan ook een groene uitvaart. De kist, mand, baar of urn moet uit volledig afbreekbaar materiaal bestaan, net als de kleding van de overledene. Net als op Schapenmeer kun je ervoor kiezen het graf te markeren met een boomschijf, met of zonder inscriptie. 

De begraafplaats bestaat uit vier grote velden, die vernoemd zijn naar de seizoenen. Elk veld heeft een eigen uitstraling, die je het best ter plekke kunt ervaren. De open ruimte geeft de begraafplaats een heel andere sfeer dan een begraafplaats in het bos. Voor een afscheidsbijeenkomst heeft de begraafplaats een ontvangsthuis met aula beschikbaar, waar je ook na de begrafenis bij elkaar kan komen voor een condoleance met catering.

Hoewel de abdij en de natuurbegraafplaats bij elkaar horen, zijn ze zelfstandige en van elkaar gescheiden plekken. Voor een uitvaart wordt dan ook geen gebruik gemaakt van de abdij. De natuurbegraafplaats ondersteunt de abdij wel financieel en draagt daarmee bij aan de instandhouding van zowel de abdij als het natuurgebied.

De begraafplaats beschikt over een ruime parkeerplaats. Mensen die minder goed ter been zijn kunnen gebruik maken van de e-Car, die ze over het terrein naar het graf te brengt. Ook wanneer je een plek komt uitzoeken, kan gebruik gemaakt worden van deze e-Car. Uitgebreide informatie over de natuurbegraafplaats vind je op hun website. Ook hier worden wandelingen en rondleidingen georganiseerd.

Natuurbegraafplaats Koningsakker
Sportlaan 25, Arnhem
www.koningsakker.nl

Een blik op de Koningsakker. De foto is in de winter genomen, waardoor de natuur wat kaal oogt. Je ziet duidelijk de lage struiken die de vier velden van elkaar scheiden.

Natuurbegraafplaats Heidepol, Arnhem

Natuurbegraafplaats Heidepol bevindt zich ten noordwesten van Arnhem, op de Veluwe. Heidepol is in 2012 opgericht en is daarmee een van de oudste natuurbegraafplaatsen in een natuurgebied in Nederland. Het gebied bestaat uit heidelandschap, bossen en graslanden. In 2020 is de begraafplaats uitgebreid met 8 hectare akkerland om aan de vraag te kunnen blijven voldoen.

De natuur op Heidepol wordt in samenwerking met Natuurmonumenten beheerd. Het behoud en de ontwikkeling van de natuur spelen ook hier een grote rol. Een natuurgraf is onderdeel van de natuur. Voor natuurbegraven gelden dan ook een aantal regels, die duidelijk op de website staat vermeld.

Voor een afscheidsbijeenkomst heeft Heidepol verschillende mogelijkheden, zowel binnen als buiten. Er wordt veel ruimte en rust geboden voor het afscheid, er is alle tijd voor de uitvaart. Je kunt natuurlijk ook elders de afscheidsbijeenkomst houden en alleen voor de begrafenis naar Heidepol komen. De begraafplaats heeft een ruime parkeergelegenheid.

Ook op Heidepol ben je dagelijks welkom voor een bezoek. Je kunt er zelf rondlopen, een afspraak maken of deelnemen aan een van de georganiseerde activiteiten. Op hun website vind je alle informatie.

Natuurbegraafplaats Heidepol
Harderwijkerweg 37, Arnhem
www.heidepol.nl

Natuurbegraafplaats Elspeterbos, Elspeet

Aan de noordkant van de Veluwe ligt Natuurbegraafplaats Elspeterbos. De begraafplaats is onderdeel van het grote Elspeterbos, ten oosten van het dorp Elspeet (gemeente Nunspeet). Het bos is een bijzonder, eeuwenoud eiken-beukenbos. Aan de zuidelijke rand van dit eiken-beukenbos ligt de natuurbegraafplaats.

Het landgoed is al honderd jaar familiebezit en de natuurbegraafplaats is in 2019 opgericht. De natuur heeft ook hier de prioriteit en de begraafplaats draagt bij aan het natuurbehoud. De natuurbegraafplaats streeft naar maximaal één begrafenis op een dag. Je hebt dus alle rust en ruimte voor de uitvaart. Van tevoren kun je op afspraak een plekje komen uitzoeken. Net als op de andere natuurbegraafplaatsen mag je het graf hooguit markeren met een houten boomschijf, eventueel voorzien van een inscriptie.

Bijzonder op deze plek is het Elspeets Herinneringsbos. Op de natuurbegraafplaats mogen herinneringsbomen geplant worden in dit speciaal aangelegde herinneringsbos. Twee keer per jaar, in maart en november, organiseert de begraafplaats boomplantdagen, om samen bomen te planten. Een symbolische, duurzame herinnering.

Voor het houden van een afscheidsbijeenkomst heeft de begraafplaats een samenwerking met het nabijgelegen hotel en congrescentrum Mennorode. Zij hebben onder andere een mooie kapel ter beschikking. Elke andere geschikte plek mag natuurlijk ook. Meer informatie over de voorzieningen, graven en tarieven vind je op de website van de begraafplaats.

Natuurbegraafplaats Elspeterbos
Apeldoornseweg 75, Elspeet
www.natuurbegraafplaatselspeterbos.nl

Natuurbegraafplaats Slangenburg, Doetinchem

Natuurbegraafplaats Slangenburg ligt tussen de bossen en landerijen van landgoed Slangenburg, in de Achterhoekse natuur. De begraafplaats wordt beheerd door de gemeente, die verantwoordelijk is voor het onderhoud. Kiezen voor een graf op deze begraafplaats betekent ook hier dat je bijdraagt aan de bescherming, ontwikkeling en het behoud van een bijzonder natuurgebied, dat voor altijd zal blijven bestaan. 

Op de begraafplaats zijn alleen nog ‘weidegraven’ beschikbaar, in een open ruimte met bloemen en kruiden. Ook een urnengraf is mogelijk. De urnengraven liggen in een bosperceel.

Voor een afscheidsbijeenkomst kun je gebruik maken van de boskapel op de natuurbegraafplaats, een mooie plek in de open lucht. Een andere mogelijkheid is om gebruik te maken van de ruimtes in het naastgelegen crematorium Slangenburg. Zij beschikken over verschillende aula’s en een familiekamer. 

Natuurbegraafplaats Slangenburg
Nutselaer 4, Doetinchem
www.natuurbegraafplaatsslangenburg.nl

Heb je een vraag over een van deze natuurbegraafplaatsen, of over het voorbereiden of regelen van een begrafenis of crematie? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

Bloemen na de uitvaart, wat kun je ermee doen? Het is een prachtig gezicht wanneer je dierbare omringd wordt door bloemen, thuis en op de afscheidslocatie. In wezen doen de bloemen maar voor even dienst en dat vinden veel mensen jammer en eigenlijk zonde. Heel duurzaam is het ook niet. Er zijn gelukkig manieren om langer troost te halen uit de prachtige bloemstukken. Ik heb er een aantal voor je op een rijtje gezet. Wil je meer weten over de betekenis van (vooral) witte bloemen? Lees dan het artikel ‘Witte bloemen: symboliek en betekenis’ wat ik eerder schreef.

Bloemen drogen

Als je bloemen van een uitvaart langer wilt bewaren, dan is drogen een goede mogelijkheid. Kies een van de boeketten of haal een aantal bloemen uit jouw bloemstuk. Je kunt natuurlijk ook een mix maken en uit alle bloemstukken een keuze maken.

Verwijder overtollige bladeren en bind de bloemen in kleine bossen bij elkaar. Hang ze vervolgens op hun te kop te drogen. Doe dit bij voorkeur op een donkere, warme plek zoals de zolder of in een kast. Afhankelijk van de soort bloemen duurt het drogen een tot acht weken. Drogen in een bloemenpers kan natuurlijk ook als je die toevallig hebt staan.

Na het drogen kun je het boeket in een vaas zetten en een mooi hoekje maken met een kaarsje, een foto, de rouwkaart, een aandenken. Spuit wat haarlak op de gedroogde bloemen, zo blijven ze langer in vorm en zijn ze minder breekbaar. Wil je creatief aan de slag dan kun je een schilderij maken met de gedroogde blaadjes en bloemetjes. Net wat bij jou past en wat je aanspreekt.

Bloemen na de uitvaart verwerkt in herinneringspapier

Een andere mogelijkheid is het laten maken van ‘herinneringspapier’. De bloemen van de uitvaart worden geconserveerd door ze te verwerken in handgeschept papier. Dit papier kun je vervolgens inlijsten in een verdiepte lijst, in een mooi kastje neerzetten of verdelen onder de nabestaanden. Als een liefdevolle herinnering aan je dierbare. Kijk op de website van Het Inkt Atelier hoe dit in zijn werk gaat.

Mini boeketje

Er zijn nabestaanden die een of enkele bloemstukken mee naar huis nemen, om er daar nog een tijdje troost uit te halen. Je kunt ook een symbolisch klein boeketje na de uitvaart mee naar huis nemen. Vraag aan je uitvaartbegeleider of hij of zij een of meerdere boeketjes wil maken van de bloemen uit de rouwboeketten. Dan heb je een mooi aandenken, maar niet meteen een heel rouwboeket in huis.

Het is ook een idee om alle genodigden bij het naar huis gaan een of meerdere bloemen uit te laten zoeken. Als aandenken aan een mooi afscheid. Als je de bloemen bij de uitgang laat klaar zetten, dan kan iedereen makkelijk iets eruit halen. Een soort weggever na de uitvaart.

Bloemen na de uitvaart bij een monument leggen

Een mooi gebaar is om bloemen na een uitvaart bij een monument neer te (laten) leggen. Als eerbetoon aan waar dat monument voor staat of voor wie het is. Ik heb eerder uitvaarten in Den Haag mogen verzorgen, en daar zijn veelgebruikte plekken het Indisch Monument en de Scheveningse Vissersvrouw. Maar ik heb ze ook op andere plekken mogen neerleggen, zoals bij het standbeeld van Nelson Mandela (ook in Den Haag) en bij een monument op het Britse ereveld op een begraafplaats. In Zutphen kun je denken aan het standbeeld van dichter Ida Gerhardt, dat langs de IJssel staat, of het ‘Monument voor de wederopbouw’, ook aan de IJsselkade.

Bloemstukken bij het monument op het Britse ereveld.

Een bijzondere manier van bewaren

Een aanvulling op het langer kunnen koesteren van de bloemen na een uitvaart, is ze bewaren in epoxy hars. Na het drogen van de bloemen worden ze ingegoten met epoxy. Vervolgens kun je er verschillende objecten van laten maken, van een doorzichtig vierkant dat je kunt neerzetten, tot sieraden en waxinelichthouders. Benieuwd hoe dit eruit komt te zien? Neem dan een kijkje op de website van bijvoorbeeld Floral Stories. En ben je creatief? Dan kun je dit ook zelf doen, via Google zijn instructies te vinden.

Als je de bloemen achterlaat

Na een begrafenis blijven de bloemstukken meestal achter op het graf. Daar liggen ze dan nog wat langer als grafmarkering en als eerbetoon aan de overledene. Na een crematie heb je zo’n plek eigenlijk niet. Als je ervoor kiest de bloemstukken achter te laten in het crematorium, dan leggen de medewerkers ze buiten neer op een ereveld of langs een pad. Daar dienen ze als troost voor de nabestaanden die ná jou afscheid komen nemen van een dierbare.

Heb je een vraag over het hergebruik van bloemen, een toekomstige uitvaart of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.

Duurzaamheid, groen doen, ook in de uitvaart zijn we er veel mee bezig. Want ook op het laatst kun je je steentje bijdragen aan een beter milieu. Veel bedrijven in de uitvaartbranche denken na over duurzame methoden voor hun productieproces (kistenleveranciers bijvoorbeeld) of bedenken groene alternatieven voor bestaande producten. Van oudsher is de uitvaart een traditionele branche, tegenwoordig zijn er veel keuzemogelijkheden bij het regelen van een begrafenis of crematie. Om je op weg te helpen, licht ik hier een aantal duurzame mogelijkheden voor kisten en urnen toe.

Duurzame kisten en urnen van Staatsbosbeheer 

Er is volop keuze uit duurzame kisten, van verschillende materialen. Veel van de kisten die nabestaanden kiezen, zijn eikenhouten, gefineerde spaanplaten kisten. Deze zijn betaalbaar en vergaan redelijk snel bij begraven. Helaas zijn ze niet milieuvriendelijk, onder meer door de soort lijm die wordt gebruikt. Wil je een milieuvriendelijker kist van hout, kies dan voor een massief houten kist met houten handgrepen. Er zijn meerdere kistenleveranciers die een ‘natuur’ of ‘eco’ kistenlijn hebben, vraag hiernaar bij je uitvaartbegeleider.

Een voorbeeld is de Groene Uitvaartkist van Staatsbosbeheer. Gemaakt van Hollands hout, afkomstig uit de bossen van Staatsbosbeheer. Het hout is onbehandeld en er worden geen schroeven gebruikt. Ook over de bekleding is nagedacht: die is gemaakt van biologisch afbreekbaar katoen. Bovendien ontvangt Staatsbosbeheer van elke verkochte kist een bedrag, wat ze weer besteden aan natuurbehoud. Daarnaast planten ze voor elke kist een nieuwe boom.

Behalve kisten, maakt Staatsbosbeheer groene urnen. Deze urnen zijn ook gemaakt van Hollands hout en ze zijn biologisch afbreekbaar. Na verloop van tijd vergaat de urn en wordt weer opgenomen in de aarde. Net als bij de kisten ontvangt Staatsbosbeheer een gift voor elke geleverde urn.

Loop Living Cocoon

De Loop Living Cocoon wordt gepresenteerd als ’s wereld eerste levende doodskist die de natuur verrijkt’. Het is een kist die gegroeid is van mycelium: het ondergrondse wortelnetwerk van paddenstoelen. Mycelium is opgebouwd uit duizenden kleine ‘draadjes’, wat het een goed bindmateriaal maakt voor een kist. De kist die in zeven dagen is gegroeid, kan een gewicht van 200 kg dragen. Mycelium is daarnaast van nature hydrofoob en dus waterdicht.

Wat de kist bijzonder maakt, is dat hij 100% biologisch afbreekbaar is. Mycelium zet organisch materiaal en gifstoffen om in essentiële voedingsstoffen waarmee nieuwe natuur zich kan ontwikkelen. Een echte recycler dus. Bij begraven verrijkt het geheel de bodem rondom de kist. Vandaar de naam ‘Loop Living Cocoon’,  van ‘close the loop’, onderdeel worden van de levenscyclus. Op de website van Loop Biotech vind je alle informatie over deze duurzame kist en andere producten, zoals een urn. Wil je hem graag bestellen, dan help ik je daar uiteraard bij.

De Loop Living Cocoon, op een bedje van mos.

Fair Coffins

Karton als alternatief voor hout. Fair Coffins maakt duurzame kisten van 100% ecologisch FAIRboard. Dit is een kartonachtig plaatmateriaal van natuurlijke en gerecyclede materialen die biologisch afbreekbaar zijn. De basis hiervan is gerecycled oud papier, karton en hout. Het zijn stevige, kartonnen kisten, geschikt voor cremeren en (natuur)begraven, die in een sociale werkplaats in elkaar worden gezet. Een duurzaam én sociaal product dus. Ze noemen zich dan ook een ‘social enterprise’.
De kisten zijn verkrijgbaar in naturel kleuren of beschilderd in verschillende thema’s. Zelf een kist ontwerpen kan ook via de ‘customizer’ op de website van Fair Coffins.

Fair Coffins – themakist zonnebloemen.

Duurzame urnen

Op het gebied van urnen is er heel veel keuze. Van klassieke urnen, urnen in een bijzondere vorm, speciaal voor dieren, kinderurnen, kunstwerken of spirituele urnen; het is er allemaal. Voor een duurzame urn moet je vooral letten op het materiaal waarvan het is gemaakt.  Je kunt het beste kiezen voor hernieuwbaar materiaal, zoals hout, klei, wilgentenen of een urn gemaakt van plantaardige composieten.
Een voorbeeld van duurzaamheid zijn de urnen van ‘Biodeco urnen’. Zij maken biologisch afbreekbare urnen, geschikt voor bijzetting in de aarde of water. Zowel in de aarde als in het water zal de urn op natuurlijke wijze afbreken. Zo wordt de as teruggegeven aan de elementen. 

Voor houten urnen kun je bijvoorbeeld terecht bij Waddenwood. De urnen van Waddenwood worden gemaakt van hout uit de directe omgeving van de Waddenzee. Dichtbij huis dus. De knoesten, scheuren en de stronk bepalen de vorm van de urn, waardoor de urnen een natuurlijke vormgeving krijgen. Bijzonder: je mag ook zelf hout dat geschikt is voor een urn komen brengen. Persoonlijker kan bijna niet. Op een uitvaartbeurs heb ik deze urnen zelf kunnen bekijken en aanraken. Ze voelen zacht en glad aan.

Duurzame uitvaarten, wat kan er nog meer?

Wil je graag een uitvaart duurzaam en milieuvriendelijk vormgeven, dan kan er natuurlijk nog meer dan alleen duurzame kisten en urnen. Eerder schreef ik een artikel over alternatieve vormen van vervoer. Een aantal daarvan zijn milieuvriendelijk, zoals de rouwbakfiets en de loopkoets. Een elektrische rouwauto kan ook. Verder schreef ik over natuurbegraven, bij uitstek een manier van begraven met oog voor het milieu en de natuur.

Denk daarnaast aan rouwdrukwerk op milieuvriendelijk papier of alleen digitaal, duurzame bloemen of een alternatief als zijden bloemen, en een online condoleanceregister.

Als duurzaamheid en de natuur voor jou belangrijk zijn, geef dit dan aan bij je uitvaartbegeleider. Zelf ben je er wellicht – ongewild – niet zo mee bezig op dat moment. Je hebt al veel aan je hoofd en zit volop in de emotie van het moeten regelen van de uitvaart van je dierbare. Vraag je uitvaartbegeleider naar groene alternatieven en hij of zij zal je op weg helpen. Zodat je niet alles zelf hoeft te bedenken. 

Heb je een vraag over duurzame uitvaarten, een toekomstige uitvaart of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.

Alternatief rouwvervoer voor als je iets anders dan anders wilt. Of milieuvriendelijk vervoer zoekt. Als een overledene op enig moment overgebracht moet worden, dan wordt daar vaak een rouwauto voor gebruikt. Een mooie, statige Mercedes of Cadillac in het zwart, zilvergrijs of soms wit. Passend voor de gelegenheid. Maar wist je dat er veel alternatief rouwvervoer bestaat? Denk aan een koets met paarden, een motor met zijspan, een bakfiets of bus.

Het is namelijk niet wettelijk voorgeschreven dat voor het vervoer van een overledene een rouwauto gebruikt moet worden. Dit biedt nabestaanden een grote keuzevrijheid in rouwvervoer. Tegelijkertijd kun je op deze manier voor een duurzaam alternatief kiezen. Zolang de overledene maar afgedekt is in een kist, mand of wade, mag er veel. Op de foto hierboven zie je bijvoorbeeld een loopkoets. Mooi voor op de begraafplaats. Of van de kerk naar de begraafplaats. Ik heb in dit artikel een aantal van dit soort alternatieven voor je op een rijtje gezet.

Rouwbakfiets als alternatief rouwvervoer

Een rouwbakfiets past helemaal in de trend van de milieubewuste uitvaart. Maar het is ook een heel persoonlijk manier om je overleden dierbare te begeleiden. Je ervaart meer nabijheid dan wanneer iemand in de rouwauto is geplaatst. Met de rouwbakfiets kun je ervoor kiezen zelf te fietsen of om dit te laten doen. De nabestaanden lopen of fietsen er dan achteraan.  Je kunt naar eigen wens de rouwbakfiets versieren met bloemen(slingers), bladeren of wat je ook mooi vindt.
Zo wordt de rouwbakfiets een persoonlijk én milieuvriendelijk alternatief voor de traditionele rouwauto. Heel bewust sámen het laatste stukje afleggen. De rouwbakfiets huur je via je uitvaartbegeleider of rechtstreeks via de website.

Op een beurs mocht ik de rouwbakfiets uitproberen. Hij fietst lichter dan je denkt.

Een rouwkoets

Nog niet eens zo heel lang geleden werd een overledene op een platte kar getrokken door paarden naar zijn of haar laatste rustplaats gebracht. Tegenwoordig zijn er zeer stijlvolle rouwkoetsen te huur, maar ook nog steeds die platte kar. Het is maar net wat passend voelt. Rouwkoetsen zijn vaak wit of zwart, maar roze en grijs kan ook. Naar wens getrokken door twee of vier paarden. Een heuse Assepoesterkoets bestaat ook, geschikt voor volwassenen en kinderen. 
Het is een stijlvolle manier om je dierbare naar zijn of haar laatste rustplaats te begeleiden. In het rustige tempo van de paarden leg je samen dat laatste stukje af. Stalhouderijen die deze koetsen met paarden verhuren zijn door het hele land te vinden. Informeer ernaar bij je uitvaartbegeleider als je hier interesse in hebt. Voor een paar voorbeelden kun je een kijkje nemen op de website van Stalhouderij Vijfheerenlanden.

Neem een boot als alternatief rouwvervoer

Als iemand graag op of aan het water was, wat is er dan mooier om een uitvaartboot te kiezen voor de laatste tocht. Een aantal begraafplaatsen en crematoria liggen zelfs aan het water, zodat je voor de deur afmeert. Als dat niet het geval is, dan kun je er een combinatie van maken. Een laatste rondvaart met de uitvaartboot, waarna je overstapt op bijvoorbeeld een rouwauto, loopkoets of rouwbakfiets.
Een uitvaartboot heeft voldoende ruimte voor de overledene in een kist of mand en een groepje nabestaanden. Hef samen nog eenmaal het glas aan boord of ervaar gewoon het rustgevende geluid van het water. Je uitvaartbegeleider kan je helpen dit te organiseren.

Een rouwbus

Met een rouwbus kun je net als met een boot, met een groepje nabestaanden samen je overleden dierbare begeleiden. De bus is zo aangepast dat de overledene met kist of mand erin past, samen met ongeveer twintig nabestaanden (meer of minder kan ook, afhankelijk van de soort bus). Zo omring je je geliefde met zijn of haar dierbaren tijdens de laatste rit.
Rouwbussen zijn op verschillende plaatsen te huur. Het zijn bussen met een statige uitstraling, in het (donker)grijs of donkerblauw. Uiteraard brengt de rouwbus je gezelschap na de afscheidsbijeenkomst weer terug naar het beginpunt. Een praktisch puntje: met de huur van een rouwbus bespaar je de huur van bijvoorbeeld drie volgwagens. Met de rouwbus ben je zo voordeliger uit én het is veel persoonlijker dan apart in de volgwagens zitten.

Voorbeeld van een rouwbus. Erachter zie je een Volkswagenbusje, ook te huur voor rouwvervoer.

Een rouwmotor met zijspan

Voor de motorfanaten onder ons bestaan er rouwmotoren. Zij hebben een speciale zijspan die geschikt is om een kist op te plaatsen. Hield iemand enorm van motorrijden, wat is er dan mooier dan op deze manier een laatste rit te maken. Gevolgd door een stoet aan motoren vormt het een indrukwekkend geheel.
Een rouwmotor is op verschillende plekken in Nederland te huur, in verschillende modellen. Met of zonder chauffeur, net wat de wens is. Op een uitvaartbeurs kwam ik bijvoorbeeld onderstaande rouwmotor tegen. Een bijzonder gezicht.

Een uitvaart met de eigen truck

Als laatste wilde ik je deze niet onthouden. Voor ieder wat wils. Ook voor fans van vrachtwagens bestaat passend rouwvervoer. Via rouwtruckframe.nl is een frame te huur die je achter de cabine van de truck plaatst. Op het frame, desgewenst met dakje en gordijnen, past een kist. Op deze manier kan een vrachtwagenchauffeur bijvoorbeeld met zijn of haar eigen truck vervoerd worden.
De rouwtruckframe is universeel en daardoor geschikt voor alle merken trucks, ook oldtimers. Op de website vind je meer info en foto’s. Als iemand echt van zijn truck hield, dan zou ik niet aarzelen om op deze manier de laatste eer te bewijzen.

Tot slot

Hierboven heb ik een aantal alternatieve vormen van rouwvervoer beschreven. De lijst is zeker niet uitputtend, maar geeft een goed beeld van wat er allemaal mogelijk is. Heb je (binnenkort) te maken met het regelen van een uitvaart? Lees dan ook mijn artikel “Stappenplan bij overlijden: de uitvaart”. Daarin staan wellicht een aantal zaken die je op weg kunnen helpen.

Heb je een vraag over een alternatieve vorm van rouwvervoer, een toekomstige uitvaart of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.

Afgelopen 29 maart hebben collega Helma Luiten en ik een werkbezoek gebracht aan Natuurbegraafplaats Zomerlanden. Deze natuurbegraafplaats ligt in Heinenoord, onder Rotterdam. Tot nog toe de eerste en enige grote natuurbegraafplaats in Zuid-Holland. Lees verder voor een impressie in woord en beeld.

Meer lezen over wat natuurbegraven eigenlijk inhoudt? Ik schreef er eerder een artikel over.

Natuurbegraafplaats Zomerlanden: een blijvende rustplaats

De natuurbegraafplaats ligt in het noorden van de Hoeksche Waard en omvat 9 hectare. Het ligt in een stuk bos waar oorspronkelijk voornamelijk essen stonden. We hebben echter met eigen ogen gezien hoe de recente storm veel bomen heeft doen knakken!

Op de website en in de mooi vormgegeven brochure van de natuurbegraafplaats is alles te lezen over de historie en inrichting. Het gebied wordt omringd door de Oude Maas en kent daardoor unieke zoetwatergetijden. Je kunt er zelf een plek uitzoeken, alle graven kennen eeuwigdurende grafrust.

Samen met een medewerkster hebben we een rondje gelopen over de begraafplaats. We kregen een uitgebreide toelichting en konden zien dat al veel mensen een plekje aangekocht hebben. De natuurbegraafplaats is in juli 2021 geopend en er zijn al best wat mensen begraven. De begraafplaats is vrij toegankelijk als je er eens een rondje wilt lopen. De begraafplaats organiseert ook rondleidingen als je meer wilt weten of gewoon nieuwsgierig bent. Voor mensen die minder goed ter been zijn hebben ze een e-car ter beschikking (een soort golfkarretje). Deze is ook te gebruiken bij uitvaarten.

Impressie van de begraafplaats met op de achtergrond het ontvangsthuis. Er is nog niet veel groen te zien in deze tijd van het jaar, maar dat zal later in het seizoen ongetwijfeld anders zijn.

Een grafheuvel die nog verder zal inklinken, met bovenop een boomschijf. Deze boomschijven zijn de enige toegestane grafmonumenten. Een sobere markering die uiteindelijk ook zal opgaan in de natuur. Overigens zijn van alle graven de gps coördinaten bekend, zo kan je altijd de plek terugvinden waar je dierbare ligt begraven.

Afscheid vormgeven op de natuurbegraafplaats

De natuurbegraafplaats heeft een mooi ontvangsthuis, waar je een afscheidsbijeenkomst en condoleance kan houden. Bij mooi weer kan dit zelfs buiten op het ruime terras, als dit passend voor je is natuurlijk. De ruimte kan je inrichten naar eigen wens, in theateropstelling of meer informeel met losse groepjes zitjes. Ook wat betreft catering is er veel mogelijk. Het is warme, huiselijke plek, ik vond het een prettige ruimte met een fijne sfeer.

De ontvangstruimte waar zowel de afscheidsbijeenkomst als condoleance gehouden kan worden. Hier natuurlijk leeg toen wij er op bezoek waren.

De achterkant van de ontvangstruimte, met het terras. Via deze route begeleid je je overleden dierbare richting de begraafplaats. Vanuit de ruimte binnen ga je via openslaande deuren het terras op en zo naar beneden.

Merlijn en Helma.

Wil je meer weten over natuurbegraven? Heb je een specifieke vraag hierover of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.