Categorieën
blog

Mogelijkheden opbaren

Mogelijkheden opbaren

Mogelijkheden opbaren, welke keuzes heb ik? ‘Opbaren’ betekent letterlijk ‘op een baar leggen’. Een overledene wordt altijd ergens opgebaard, of je je dierbare nou wel of niet wilt bezoeken tijdens de dagen tot aan de uitvaart. Als iemand thuis blijft noemen we dat opbaren, als iemand in de koeling van een rouwcentrum verblijft, dan noemen we dat ook opbaren. Maar wat zijn nou precies de mogelijkheden rondom opbaren? Hoe gaat dit in z’n werk thuis of elders, waar kan je uit kiezen? Ik heb de verschillende opties voor je op een rijtje gezet.

Op de foto hierboven zie je de tulpenkist van Studio Hemeltjelief.

Vertrouwd in de eigen omgeving, thuis opbaren met een koeling

Sommige mensen moeten er niet aan denken, anderen vinden het een fijn idee. Je dierbare thuis opbaren, in de eigen vertrouwde omgeving. Zo heb je hem of haar nog een aantal dagen bij je. Kun je erbij gaan zitten wanneer je wilt, hoef je nog even geen afscheid te nemen. Je moet er natuurlijk wel de ruimte voor hebben. Vaak kun je door wat meubels te verschuiven zo’n plek creëren. Je kunt er eventueel een kamerscherm voorzetten, waar je kaarten en foto’s aan kunt hangen. Zo maak je een eigen, persoonlijke plek.

De wijze van opbaren thuis kan op verschillende manieren. De meest bekende en meest toegepaste manier is de overledene opbaren op een koeling. Dit kan een bedkoeling zijn of een kistkoeling. Bij een bedkoeling ligt de overledene op bed, met een koeling onder de romp om het lichaam te koelen. Op de dag van de uitvaart wordt hij of zij in een kist op mand gelegd voor de afscheidsbijeenkomst.

Bij een kistkoeling wordt de overledene na de laatste verzorging meteen in een kist of mand gelegd. Vervolgens komt er een rijdende baar te staan (een ‘karretje’), met daarop de koeling en de kist of mand. Bij zowel een bed- als een kistkoeling wordt de koeling aangesloten in het stopcontact. De koeling staat op een vaste temperatuur ingesteld en zal regelmatig aan- en afslaan. Dit brommerige geluid hoort erbij, maar wordt niet door iedereen als prettig ervaren.

Ook wanneer iemand niet thuis is overleden, is een opbaring thuis mogelijk. Je dierbare wordt dan eerst overgebracht vanuit het hospice of ziekenhuis bijvoorbeeld. Voor alle opbaringen thuis geldt dat de overledene eerst gewassen en gekleed wordt. Nabestaanden mogen hierbij helpen als ze dit willen. Daarna zal de koeling geïnstalleerd worden, in bed of onder de kist of mand. 

Mogelijkheden opbaren: thuis met thanatopraxie

Een alternatief voor het opbaren thuis met een koeling, is het toepassen van thanatopraxie. Dit is een lichte vorm van balseming. Hierdoor blijft een lichaam een aantal dagen geconserveerd, zonder gebruik te hoeven maken van een koeling. In tegenstelling tot balseming (dit is conservering voor de lange termijn), is deze lichte vorm van balseming (sinds 2010) toegestaan in Nederland. Doordat er geen gebruik gemaakt hoeft te worden van een koeling, blijft het lichaam op kamertemperatuur. Het lichaam voelt niet koud aan, wat wellicht prettig is bij het aanraken van je dierbare.

Bij thanatopraxie wordt het bloed vervangen door een vloeistof met een conserverende werking. Hoe dit precies gebeurt laat ik hier achterwege, dat wil je misschien gewoon niet weten. Als je echt nieuwsgierig bent, kun je het altijd opzoeken op internet. Een bijkomend effect van deze behandeling is dat een lichaam zijn roze kleur terugkrijgt, wat iemand een veel natuurlijker uitstraling geeft. Een lichaam blijft zo maximaal een dag of tien goed, maar een garantie geeft het nooit. Net als bij een bed- of kistkoeling, weet je nooit hoe een lichaam reageert in de dagen tot aan de uitvaart.

De kosten van deze behandeling verschillen niet veel van wat thuis opbaren met een koeling kost. De behandeling kan gewoon thuis plaatsvinden en erna wordt de overledene ook meteen gekleed. Denk aan een bedrag rond de 550 euro. Je uitvaartbegeleider kan je helpen een thanatopracteur in te schakelen als je dit wilt. 

Thuis opbaren met behulp van graszoden

Een van de meest onbekende mogelijkheden van opbaren, maar wel een heel natuurlijk en ecologische manier. De graszoden die onder de overledene worden gelegd, vervangen de koeling. Net als bij thanatopraxie dus geen geluid van een apparaat dat aan- en afslaat. Het lijkt net of de overledene in een kleine tuin ligt.

De kist of mand waar de overledene in ligt, zet je op een rijdende baar (een ‘karretje’) of op een paar staanders. Eronder plaats je een aantal bakken met opstaande rand met graszoden en aarde erin. De graszoden kun je uit je eigen tuin steken of bij een tuincentrum kopen. Je kunt ook een aantal rollen gras neerleggen. Het is belangrijk dat de worteltje er nog aan zitten. Door het groeien onttrekt het gras warmte aan de omgeving, wat zorgt voor koele lucht onder de overledene. Ook door het twee tot drie keer per dag sproeien met water koelt de lucht, omdat het water verdampt. Op deze manier kunnen graszoden vijf tot zes dagen een lichaam koelen.

Het beste is om het water te mengen met vloeibare silicium en een etherische olie (zoals rozemarijn) voor de geur. Vloeibaar silicium is te koop in winkels voor duurzame gezondheidsproducten. De verhouding is per liter water, tien druppels silicium en een half dopje olie. Je kunt de graszoden ook nog extra versieren met bloemen of mos, zo ontstaat een mooi tuintje. Als er (jonge) kinderen betrokken zijn bij de uitvaart, dan kunnen ze hier mooi bij helpen. Ventileer de ruimte regelmatig, maar let op dat er geen insecten binnen komen. Die kunnen ongemerkt eitjes op het lichaam leggen.

In sommige gevallen zal het koelen met graszoden niet voldoende zijn. Dit is afhankelijk van de conditie van het lichaam en de temperatuur buiten. Je kunt eventueel als extra koeling losse koelelementen bij het lichaam plaatsen en een ventilator neerzetten.

Hoe opbaren met graszoden eruit ziet, zie je op dit filmpje van Omroep Brabant.

Wat zijn nog meer mogelijkheden rondom opbaren?

Als je je dierbare niet thuis wilt of kunt opbaren, dan zijn er natuurlijk andere mogelijkheden. Waar je uiteindelijk voor kiest zal afhangen van je persoonlijke voorkeuren en wat voor jou goed voelt.
Vaak heeft een crematorium of begraafplaats faciliteiten met een koeling voor overledenen. Het heeft wel iets praktisch dat je dierbare dan al op de locatie van het afscheid is. Afhankelijk van de mogelijkheden kun je je dierbare daar nog bezoeken of een condoleance houden.

Wil je graag een meer huiselijker omgeving, dan kun je kiezen voor een rouwcentrum. Deze bieden ook vaak een zgn. 24-uurs kamer aan. Jij krijgt de sleutel van deze ruimte en je kunt dierbare bezoeken zo vaak en zo lang als je wilt. Als er geen 24-uurs kamer is, dan kun je altijd op afspraak op bezoek komen. Soms biedt een rouwcentrum ook plek voor een afscheid in kleine kring. Als de ruimte niet groot genoeg is, dan zal je je dierbare vanuit het rouwcentrum naar een andere locatie begeleiden voor het afscheid.

Het moment waarop je overleden dierbare wordt gewassen, gekleed en in de kist of mand wordt gelegd, is afhankelijk van de situatie. Thuis of in een verpleeghuis kan de overledene  daar eerst worden verzorgd, voordat hij of zij wordt overgebracht naar de opbaarlocatie.
Als iemand is overleden op een plek waar geen mogelijkheid is om te verzorgen, dan moet een andere locatie worden gezocht. Soms heeft een rouwcentrum of crematorium hier ruimte voor, of je kunt terecht in de facilitaire ruimte van de professionele verzorgers die worden ingehuurd. Er zal altijd een mogelijkheid zijn, ongeacht het tijdstip.Opbaren mogelijkheden opbaren thuis opbaren rouwcentrum thanatopraxie lichte balseming

Je uitvaartbegeleider zal altijd met je overleggen wat je wensen zijn rondom opbaren. Ik doe altijd mijn uiterste best om een familie hierin te begeleiden en goed te overleggen. Soms wordt het een combinatie van thuis opbaren en een koeling elders. Dan wordt de overledene bijvoorbeeld na drie dagen al overgebracht. Omdat dat lang genoeg is of omdat het erg warm is en de koeling thuis het net niet aankan. 

Er zijn dus veel mogelijkheden rondom opbaren. Wellicht kun je na het lezen van dit artikel beter voor jezelf bedenken wat jij zou willen, voor jezelf of iemand in je omgeving. Wil je meer lezen over wat je te wachten staat bij het regelen van een uitvaart, kijk dan eens bij ‘Stappenplan bij overlijden: de uitvaart‘.

Heb je een vraag over opbaren, het regelen van een uitvaart of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.

Andere bezoekers lazen ook

Natuurbegraafplaats Schapenmeer natuurbegraven duurzaam begraven milieuvriendelijk begrafenis

Natuurbegraafplaats Schapenmeer

Natuurbegraafplaats Schapenmeer is een van de vijf natuurbegraafplaatsen in Gelderland. De begraafplaats ligt in een bosgebied vlakbij Vorden, achter de Algemene Begraafplaats van Vorden. Natuurbegraven is

Lees verder »
Categorieën
blog

Condoleren, hoe doe je dat? Tips en inspiratie

Condoleren, hoe doe je dat? Tips en inspiratie

Condoleren, hoe doe je dat eigenlijk? Persoonlijk of geschreven? Wat schrijf je op een condoleancekaart? Vaak ligt er bij een condoleance na een uitvaart een condoleanceboek. Maar mag iets anders ook? En wat dan? Vind hier ideeën voor teksten en inspiratie voor mooie alternatieven van het condoleanceboek.

Persoonlijk condoleren 

Vaak is er aansluitend aan de afscheidsbijeenkomst een moment van samenzijn. Om samen het afscheid af te sluiten, herinneringen op te halen en te delen. Met een kopje koffie of een glas wijn. Het is ook het  moment om de familie te condoleren met hun verlies. Condoleren betekent je medeleven betuigen na een overlijden. 
Soms is er ook al een moment voorafgaand aan de uitvaart. Wanneer de overledene thuis ligt opgebaard, dan kan het zijn dat de familie daar al bezoek ontvangt. Of er is een condoleanceavond waarop je afscheid kan nemen van de overledene en de familie kan condoleren.

Persoonlijk condoleren is misschien niet voor iedereen even makkelijk. Wat moet je zeggen als woorden tekort schieten? Als je hier tegenop ziet of niet weet wat je moet zeggen, bedenk dan dat het voor de familie sowieso al fijn is dat je bent gekomen. Zo weten ze dat je met ze meeleeft, dat je in gedachten bij ze bent. Vaak is een simpel ‘gecondoleerd’ al genoeg. Of ‘gecondoleerd, jullie zijn in mijn gedachten’. Je kunt iets zeggen over hoe je de overledene kende, wat jullie vaak samen deden. Wens de familie sterkte met de periode die gaat komen. En het mag ongemakkelijk zijn, we zijn allemaal mens.

Condoleanceboek

Als je veel belangstellenden verwacht bij de afscheidsbijeenkomst en condoleance (nazit), dan kan het prettig zijn om een condoleanceboek neer te leggen. Hierin schrijven degene die zijn gekomen hun naam en adres. Vaak is er ook ruimte voor een persoonlijk berichtje. Zeker als je na afloop iedereen een bedankkaartje wil sturen, is het ook een praktische manier om alle adressen te verzamelen. 

Condoleanceboeken zijn er in soorten en maten. Van verschillend materiaal en verschillende soorten bladen aan de binnenkant.  Bij de ene uitvaartbegeleider heb je niks te kiezen, bij de ander kan je kiezen uit verschillende kleuren of verschillende bladen. Ik heb zelf bijvoorbeeld drie verschillende soorten bladen om te beschrijven: met alleen adresregels, met adresregels en ruimte voor een persoonlijk bericht, en blanco bladen die naar eigen inzicht en creativiteit te vullen zijn. Vraag hiernaar bij je uitvaartbegeleider als je van plan bent een condoleanceboek neer te leggen.

Herinneringsboom en houten hartjes: alternatieven voor een condoleanceboek

Ik kom regelmatig families tegen die niks hebben met een min of meer standaard condoleanceboek. Ze vinden het niet persoonlijk genoeg of iets van ‘vroeger’. Vaak vinden ze het wel een fijn idee wanneer de genodigden herinneringen aan de overledene met ze delen. Of ze willen het concept ‘condoleanceboek’ in een andere vorm gieten. Daar is van alles voor te bedenken. Je kunt hier net zo creatief in zijn als je wilt. Ik heb een aantal ideeën voor je verzameld.

Herinneringen verzamelen
Wil je graag herinneringen verzamelen van je overleden dierbare? Stuur dan met de rouwkaart een blanco kaartje mee. Vraag om hier iets op te schrijven, te tekenen of een foto op te plakken, een herinnering te delen. Bij de afscheidsbijeenkomst zet je vervolgens een mooie doos of een mooi kistje neer om deze kaarten in te verzamelen. Zo kan iedereen thuis rustig nadenken over een passende tekst, tekening of foto.

Je kunt het kaartje van een gaatje voorzien en bij de afscheidsbijeenkomst een paar takken neerzetten. Hier kan iedereen dan het kaartje inhangen. Zo krijg je een prachtige herinneringsboom. Op mijn Pinterest-pagina staat een mooi voorbeeld hiervan. 

In plaats van een condoleanceboek
Als je wat anders wilt neerleggen dan een condoleanceboek, denk dan eens aan steentjes of houten figuurtjes. Deze houten figuurtjes zijn er in de vorm van een hart, vogel of ster bijvoorbeeld. Met een bijpassende houten boom om ze in te hangen. Of je zet een paar eigen takken neer. Bij de condoleance na de afscheidsbijeenkomst geef je iedereen de gelegenheid om een figuurtje te beschrijven of tekenen.blank

Beeld: Houtmetpassie.nl

Dit kan ook met gladde steentjes, te koop bij tuincentra. Niet veel ruimte om te schrijven, maar ‘liefs’ en je naam gaat er prima op. Zorg voor een goed stel stiften die je erbij legt. Kijk ook hiervoor op mijn Pinterest pagina voor voorbeelden hoe dat eruit komt te zien.

Er zijn nog genoeg andere voorbeelden te bedenken als alternatief voor een condoleanceboek. Je kunt een map maken waar je al foto’s van je overleden dierbare in plakt. Je stopt er ook blanco bladen in voor iedereen om iets te schrijven. Zo ontstaat een mooi herinneringsboek. 
Gezien voor een heel muzikaal persoon: mappen met bladen erin waar lege notenbalken op staan. Passend om de belangstellenden hierin te laten schrijven.

Er zijn daarnaast voorbedrukte herinneringsboeken. Een soort vriendenboekje, maar dan speciaal voor herinneringen aan een overleden dierbare. Misschien vind je het fijner om die neer te leggen bij de condoleance. Het is net wat persoonlijker dan een standaard condoleanceboek. Zoals dit herinneringsboek, van Lichtpuntjes. Deze zijn er ook speciaal voor kinderen. Om herinneringen aan hun overleden opa of oma, of vader of moeder of wie dan ook vast te leggen.

Eigenlijk kun je van alles bedenken als alternatief voor een condoleanceboek. Iets wat past bij jullie aankleding van de uitvaart en de overledene. Vraag eventueel je uitvaartbegeleider om ideeën en hulp, maar je bent natuurlijk helemaal vrij om je eigen ding te doen.

Wat schrijf je op een condoleancekaart?

Wanneer je niet persoonlijk kunt of wilt condoleren, is een kaartje schrijven een goed alternatief. Sowieso is kaartjes ontvangen fijn voor de nabestaanden. Zoek een mooie kaart uit, dit hoeft echt niet een kaart met voorbedrukte tekst te zijn. Deze zijn meestal een beetje saai vind ik zelf. Je mag best iets met kleur uitzoeken, elke afbeelding die je vind passen bij de overledene of zijn/haar nabestaanden is goed.blank

De tekst is voor de een misschien lastiger dan voor de ander. Ik denk dat alles wat je vanuit je hart schrijft, fijn is om te lezen voor de ontvanger. Om je op weg te helpen zijn dit een paar voorbeelden die je naar eigen inzicht kunt gebruiken:

  • In gedachten ben ik/zijn we bij jou/jullie
  • Veel moed, kracht en sterkte om dit verlies te dragen
  • Een mooi mens is van ons heen gegaan
  • Ik vind het moeilijk de juiste woorden te vinden, mijn verslagenheid is groot
  • Gecondoleerd met het verlies van …

Een paar dichtregels kan natuurlijk ook. Hiervoor is genoeg inspiratie te vinden. Of je deelt een herinnering, iets wat je hebt beleefd met de overledene. Door het delen van herinneringen houd je iemand levend.

Heb je een vraag over condoleren? Of heb je een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.