Resomeren is een nieuwe en duurzame manier van cremeren waarbij het lichaam tijdens een chemisch proces wordt opgelost in een vloeistof. Dit proces vindt plaats in een stalen drukvat. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een stof met een hoge pH-waarde, meestal kaliumhydroxide, opgelost in heet water. Resomeren vormt daarmee een alternatief voor cremeren of begraven.

Heel lang was begraven de enige vorm. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd ook cremeren wettelijk toegestaan. Vanaf die tijd konden mensen uit twee vormen kiezen: begraven of cremeren (naast het ter beschikking stellen aan de wetenschap). Daar is nu een derde vorm bijgekomen: resomeren. Ook wel watercrematie of aquameren genoemd. Lees hier meer over hoe resomeren werkt en waarom deze vorm milieuvriendelijker is dan begraven of (vuur)cremeren.

Hoe werkt resomeren of aquameren?

Resomeren wordt ook wel watercrematie of aquameren genoemd. De scheikundige term is alkalische hydrolyse. Er wordt gebruik gemaakt van water in plaats van vuur om het lichaam tot as terug te brengen. In het water zit een kleine hoeveelheid kaliumhydroxide. Dit zorgt ervoor dat het natuurlijke proces dat het lichaam na het overlijden doormaakt, versnelt. Het lichaam lost als het ware op. Wat overblijft is een kalkachtig poeder.

Dit proces gebeurt in een zogenaamde resomator. Het lichaam wordt in een biologisch afbreekbare hoes of wade gelegd. Vervolgens wordt het lichaam in de resomator geplaatst, die zich daarna vult met de wateroplossing. De wateroplossing wordt verwarmd en er wordt druk op gezet om het proces in gang te zetten. De gehele watercrematie neemt ongeveer 3 tot 3,5 uur in beslag. Het water, zo’n 1.500 liter, wordt daarna behandeld en vervolgens gezuiverd via het waterzuiveringssysteem. Zo is de cirkel rond, omdat het water wordt teruggegeven aan de natuur.

Wat is alkalische hydrolyse?

Alkalische hydrolyse is de scheikundige term voor resomeren / aquameren. Resomeren is eigenlijk een chemisch proces. Het lichaam van een overledene of het lijf van een overleden dier wordt opgelost in verwarmd water waar 5% kaliumhydroxide aan toegevoegd is. Kaliumhydroxide is een base, een tegenhanger van zuur, met een hoge pH-waarde. Het water in de resomator wordt behalve verwarmd ook onder druk gebracht. Zo wordt het proces in gang gezet om het lichaam af te breken. Wat overblijft van het lichaam zijn de botten en tanden. Deze worden vermalen tot een kalkachtig wit poeder, dat aan de nabestaanden wordt meegegeven (net als de as na een vuurcrematie).

Het restwater is vrij van DNA. Met behulp van zwavelzuur wordt de pH-waarde teruggebracht naar een onschadelijk niveau. Afvoeren gebeurt via het riool, waarna het gezuiverd kan worden via het waterzuiveringssysteem. De nabestaanden kunnen uiteraard ook een deel van het restwater meekrijgen. Implantaten zoals kunstheupen en kunstknieën worden niet afgebroken en kunnen worden gerecycled.

Kosten resomeren

Moet je in het zwart of mag meer kleur ook? Wat is passend tegenwoordig bij een uitvaart? Tot niet eens zo heel lang geleden was zwart in ons land de norm bij begrafenissen en (later) crematies. Zwart is bij ons van oudsher de kleur van rouw. Waar komt dat eigenlijk vandaan en hoe kleed je je in deze dagen voor een uitvaart?

Zwart als nationale rouwkleur

Sinds de negentiende eeuw is zwart bij ons de geldende rouwkleur. In die tijd golden er uitgebreide regels over hoe en hoelang er gerouwd moest worden. Het vermijden van glanzende stoffen en sieraden bijvoorbeeld, en voor vrouwen het dragen van een sluier. De mannen droegen een rouwband. Het dragen van rouwkleding gold voor een langere periode, opgedeeld in verschillende fases. Tegenwoordig beperkt dit zich tot de periode rondom een begrafenis of crematie. Of zelfs tot alleen de dag van de uitvaart.

Dit geldt tenminste voor de westerse cultuur. Andere culturen gaan hier weer anders mee om. In veel landen in Zuidoost-Azië zoals China en Japan is bijvoorbeeld wit de kleur van rouw.

Waar de kleur zwart als nationale rouwkleur in Nederland zijn oorsprong vindt, is niet helemaal duidelijk. Het kan ontstaan zijn doordat in de vroege middeleeuwen adellijke vrouwen die weduwe waren geworden, zich terugtrokken in een klooster. In het klooster droegen de nonnen voornamelijk zwart, wat de weduwen overnamen. Deze dracht werd geleidelijk ook de dracht voor buiten het klooster (bron: Wikipedia).

Welke kleding draag je op een begrafenis of crematie? Algemene richtlijnen

Wat draag je naar een begrafenis of crematie? Tegenwoordig hoef je niet meer per se in het zwart naar een begrafenis of uitvaart. Algemene richtlijnen zijn dat donkere kleuren op een uitvaart nog steeds gezien worden als teken van respect en medeleven. Denk aan zwart, grijs en donkerblauw. Als je twijfelt, dan zit je met deze kleuren altijd goed.

Het zal ook per familie verschillen wat passend is. Vaak voel je dat zelf wel aan. Bij de ene familie past formele kleding zoals een pak met stropdas voor de heren en een jurk met jasje voor de dames. Bij de andere familie kan het wat losser met een donkere (spijker)broek met overhemd voor de mannen en een jurk met een vestje voor de dames. 

Het getuigt in ieder geval van respect naar de overledene en de familie toe als je zorg aan je kleding hebt besteed. Kleding met felle kleuren of drukke patronen is (meestal) niet gepast, net als heel uitbundige sieraden en een korte broek. Doe net even wat meer je best om netjes te verschijnen en kom niet in je alledaagse kleding. Een spijkerbroek kan, maar dan wel zonder gaten en het liefst in een donkere kleur.

Specifieke dresscode

Soms staat op de rouwkaart een specifieke dresscode vermeld. Uitvaarten worden steeds persoonlijker, met een unieke kist en bijzonder rouwvervoer. Een specifieke dresscode kun je hierbij laten aansluiten.
‘Oma hield van rood‘, ‘kom zoals je bent‘ of ‘graag in lichte kleuren komen‘ (vaak bij baby- en kinderuitvaarten). Het is fijn voor de familie als je je hier zoveel mogelijk aan kan houden.

Als een bepaalde kleur staat vermeld, dan is het passend om een accent in je kleding in die kleur te dragen. Een sjaal, stropdas of jasje met die kleur erin. Je hoeft niet helemaal in die kleur te verschijnen, maar het geeft al een mooi effect als iedereen een kleurrijk accent draagt.

‘Kom zoals je bent’ is wat lastiger misschien. De familie geeft hiermee aan dat je je niet formeel en in het zwart hoeft te kleden als dat niet je stijl is. Draag in dit geval iets waar je je fijn in voelt, maar wel netjes en zonder gaten.

Schoenen en accessoires

Kies bij voorkeur voor dichte schoenen of pumps. Ook als het heel warm is. Slippers, sneakers en sandalen zijn niet echt gepast op een uitvaart. Hoewel ik ze regelmatig wel tegenkom (ook slippers), dus die grens is vaag. Een mooi sandaaltje voor vrouwen kan natuurlijk prima.

Voor accessoires geldt: niet te uitbundig. Niet een hele rits rinkelende armbanden of veel bling-bling om je nek. Dit komt feestelijk over en is vaak niet passend. Sieraden mag natuurlijk, op een ingetogen manier is dan het advies.

Hoeden worden niet veel meer gedragen op een uitvaart, maar het mag wel. Zorg ervoor dat het niet een te grote of uitbundige hoed is. Ook hier geldt: ingetogen en in een passende kleur.

Tot slot

Twijfel je wat je aan moet trekken naar een begrafenis of crematie? Staat er niks op de kaart vermeld of is het een uitvaart uit een andere cultuur waar je niet bekend mee bent? Vraag het dan na bij de familie of andere genodigden uit je kring. Samen kom je er wel uit. Onthoud: jij bent niet het middelpunt die dag, je bent er om een eerbetoon te brengen aan de overledene.

Heb je een vraag over het voorbereiden of regelen van een begrafenis of crematie? Er is tegenwoordig meer mogelijk dan je denkt bij een uitvaart. Of dit nu gaat om de locatie, specifieke wensen van de overledene of nabestaanden, de auto, kist of de aankleding. Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

Voor ieder wat wils met deze bijzondere rouwauto’s. Als een overledene overgebracht moet worden van het rouwcentrum naar het crematorium bijvoorbeeld, dan wordt daar vaak een standaard rouwauto voor gebruikt. Een mooie, statige Mercedes of Cadillac in het zwart, zilvergrijs of soms wit. Passend voor de gelegenheid. Je hebt er vast wel eens een zien rijden, met twee vlaggen voorop, aan weerszijde van de motorkap. Naast deze veelgebruikte wagens, bestaan er ook vele andere soorten rouwauto’s. Oldtimers, elektrische rouwauto’s en een roomwitte Minirouwauto bijvoorbeeld. Lees verder voor een (niet compleet) overzicht van bijzondere rouwauto’s.

Inspiratie voor een (duurzaam) alternatief voor de rouwauto vind je hier. Van paard en wagen en rouwmotor tot rouwbakfiets.

Elektrische Tesla Model 3 rouwauto

Deze elektrische rouwauto van Tesla heeft een traditioneel uiterlijk, maar rijdt volledig elektrisch. Stil en zonder uitlaatgassen. Wel zo fijn als je een stukje achter de rouwauto aan loopt. Overigens, voor wie er prijs op stelt, de originele lijnen van Tesla zijn behouden. Bijzondere rouwauto’s met hun eigen, unieke uitstraling dus.

De auto wordt in Spanje gebouwd en is door heel Nederland inzetbaar. Een overledene wordt zo op een duurzame manier vervoerd tijdens zijn of haar laatste reis.

Een donkergrijze elektrische Tesla rouwauto, uit het wagenpark van Correct Monnereau.

Minirouwauto

De Minirouwauto is echt een bijzondere rouwauto, anders dan anders. Oorspronkelijk bedacht voor de uitvaarten van baby’s en kinderen, maar een volwassen overledene past er ook in. Door zijn kleur en uitstraling maakt deze rouwauto een uitvaart minder zwaar, is de gedachte.

De Minirouwauto is heel geschikt voor de uitvaart van een baby of kind(je). Een traditionele rouwauto is natuurlijk heel groot voor zo’n kleine mand of kistje. De Minirouwauto is een stuk kleiner (korter) en daarom vriendelijker voor het vervoeren van een baby of kind(je). Je kunt ervoor kiezen om zelf de rouwauto te besturen, of om dit te laten doen.

De Minirouwauto van Minirouwauto.nl.

Bijzondere rouwauto’s: oldtimers

Er zijn veel verschillende merken oldtimers geschikt gemaakt als rouwauto.  Was jouw overleden dierbare gek op een bepaald merk auto, dan is het mooi om hem of haar in dat specifieke merk nog eenmaal te vervoeren. Denk aan merken als Daimler, Rolls Royce, een sixties Cadillac, een witte Princess Vanden Plas rouwauto en een Citroën DS. 

Mocht je op zoek zijn naar een bepaald merk of een bepaalde kleur, vraag er gerust naar bij je uitvaartbegeleider. Door het hele land zijn deze oldtimers beschikbaar. Ze worden gereden door eigen chauffeurs, want een oldtimer heeft echt zijn eigen gebruiksaanwijzing.

Een klassieke Citroën DS rouwauto uit het wagenpark van Correct Monnereau.

Maserati rouwauto

Je laatste reis in een Maserati rouwauto is bijzonder en stijlvol. Dit Italiaanse merk heeft de Maserati Ghibli verbouwd tot rouwauto. Deze rouwwagen is in België te huur, maar helaas rijdt hij momenteel niet in Nederland. Desondanks wilde ik hem hier toch benoemen, vanwege zijn stijlvolle en exclusieve uitstraling.

De Maserati Ghibli rouwauto.

Tot slot

Er is kortom veel keuze in merken en kleuren rouwauto’s. Zo kunnen we ook op het gebied van vervoer een uitvaart heel persoonlijk maken. Wat dacht je van een roze rouwauto, een rode of een met een panterprint? Of een groene Landrover Defender rouwauto? Voor elk wat wils met deze bijzondere rouwauto’s.

Heb je na het lezen een vraag over rouwvervoer? Of heb je een specifieke vraag over het voorbereiden of regelen van een begrafenis of crematie? Er is tegenwoordig meer mogelijk dan je denkt bij een uitvaart. Of dit nu gaat om de locatie, specifieke wensen van de overledene of nabestaanden, de auto, kist of de aankleding. Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

Crematorium de Omarming in Zutphen biedt verschillende mogelijkheden voor een persoonlijk afscheid. Het is een moderne locatie en ademt tegelijkertijd een huiselijke sfeer. Alle soorten uitvaarten zijn welkom, van traditioneel tot eigenzinnig. Ook als je je dierbare wilt begraven op de naastgelegen Oosterbegraafplaats, is het mogelijk een afscheidsbijeenkomst in De Omarming te houden.

Zorg vanuit het hart

Crematorium de Omarming opende in 2011 haar deuren. Vanuit hun bedrijf ‘Rondom Rouw’ hebben Gert en Sonja Brinkhorst dit crematorium gerealiseerd. Later kwam er een tweede crematorium bij, Hart van Berkelland in Haarlo. De crematoria vormen een echt familiebedrijf, waar gastvrijheid en zorgen voor degene die afscheid komen nemen de prioriteit hebben. Hun slogan is dan ook ‘Zorg vanuit het hart’. De dienstverlening is vrij uitgebreid in de Omarming. Er is een verzorgingsruimte, er zijn opbaarmogelijkheden, twee aula’s van verschillende groottes voor een afscheidsbijeenkomst, bijbehorende koffiekamers, een stilteruimte en een buiten- en binnencolumbarium voor het bijzetten van de as. 

Opbaren in de Omarming

De Omarming heeft meerdere rouwkamers beschikbaar waar je je overleden dierbare kunt opbaren. Je kunt je naaste op elk moment bezoeken, want je krijgt een eigen sleutel. Je hebt hiermee onbeperkt toegang en kunt altijd even of voor langere tijd naar hem of haar toe. De ruimte mag je inrichten met eigen spulletjes als je wilt en er is een keukentje waar je zelf koffie en thee kan zetten. Een mooi alternatief als je niet thuis wilt of kunt opbaren, maar wel nog veel bij je naaste wilt zijn.
Ook als je geen gebruik wilt maken van een rouwkamer kun je je naaste opbaren in de Omarming. Dit gebeurt dan in de algemene koelfaciliteit. Wil je je naaste bezoeken, dan kan dit op afspraak.

Afscheid nemen in crematorium de Omarming

Voor een afscheidsbijeenkomst kun je ook terecht in de Omarming. Van klein en intiem tot veel belangstellenden, allerlei varianten zijn mogelijk. 

Ben je met een klein gezelschap, dan is een afscheid in de familiekamer of de Walburgzaal (de kleine aula) passend. In de familiekamer kun je met maximaal 20 personen afscheid nemen, in de Walburgzaal met maximaal 35 personen. Beide ruimtes bieden een huiselijke sfeer, alleen de audiomogelijkheden zijn wat beperkter in de familiekamer. De Walburgzaal doet ook meteen dienst als koffiekamer, alles gebeurt in dezelfde ruimte. Als je wilt natuurlijk, een koffiekamer na het afscheid is uiteraard niet verplicht.

Voor grotere gezelschappen is er de Monetzaal (de grote aula). Deze heeft ongeveer 200 zitplaatsen. Zowel in de Monetzaal als in de Walburgzaal kun je voordrachten houden, muziek afspelen en foto’s en/of video’s laten zien. Er is ook een vleugel aanwezig als je kiest voor live muziek. Er kan een beeld- en/of geluidsopname van de dienst worden gemaakt, maar alleen op verzoek van de nabestaanden vooraf. Naast deze opname kun je kiezen voor een livestream, zodat belangstellenden die niet kunnen komen om welke reden dan ook, toch via internet het afscheid kunnen volgen. Ook heel fijn voor familie in het buitenland bijvoorbeeld, voor wie het niet mogelijk was om over te komen.

Als je het een prettig idee vindt om je naaste tot het allerlaatst te begeleiden, dan kun je na de afscheidsbijeenkomst mee naar de ovenruimte. Deze ruimte is ingericht als afscheidsruimte voor een klein gezelschap. Je kunt daar nog een laatste keer afscheid nemen, en ervoor kiezen om het moment wel of niet bij te wonen wanneer de kist de oven in gaat. De medewerker van het crematorium zal je hierbij begeleiden en alle stappen in rust toelichten.

Mocht je na het afscheid nog samen wat willen drinken en eten, dan kan dit in een van de koffiekamers. Deze koffiekamers zijn qua grootte aan te passen aan hoeveel belangstellenden er zijn gekomen. Zo is er altijd een passende ruimte beschikbaar. Wat betreft de catering is veel mogelijk. Van koffie en thee met een bonbon, tot een uitgebreide borrel of een koud of warm buffet.

De grote aula met vleugel in de Omarming.

Na het afscheid

Na het crematieproces moet de as van je naaste wettelijk gezien een maand in het crematorium blijven voordat het voor je beschikbaar komt. Bij crematorium de Omarming hebben ze als geen ander begrepen dat dit best een lange tijd is. Daarom hebben zij een stilteruimte gecreëerd waar je vanaf een dag na de crematie, gedurende die maand, de urn met de as van je naaste kunt bezoeken. Dit kan op werkdagen van 9.30 tot 16.30 uur. Dit is vrij uniek in Nederland, ik ben het nog nergens anders tegengekomen. Als je de stilteruimte wilt bezoeken, dan kun je dit aangeven bij de receptie/ de gasterij van het crematorium. Overigens ben je tijdens kantooruren in de gasterij altijd welkom voor een kopje koffie en een luisterend oor.

Een maand na de uitvaart kun je de as ophalen op afspraak en is het aan jou wat je ermee wilt doen. Verstrooien, thuis neerzetten, of bijzetten in een urnenmuur bijvoorbeeld. Bij de Omarming hebben ze zowel binnen als buiten een urnenmuur (columbarium) waar je de as kunt bijzetten.

Crematorium de Omarming biedt overigens ook zelf een mooie collectie urnen en assieraden aan. Die worden ontworpen en gemaakt door Gert Brinkhorst, een van de oprichters van het crematorium.

Crematorium de Omarming

Crematorium de Omarming
Voorsterallee 95
7203 DN Zutphen
tel. 0575-51 66 43
www.deomarming.nl 

Het crematorium beschikt over een ruime parkeerplaats. Het toegangshek is tevens de toegang tot de Oosterbegraafplaats. Je loopt een stukje over de begraafplaats om vervolgens bij het crematorium uit te komen. Dit staat duidelijk aangegeven. Voor mensen die slecht ter been zijn, zijn rolstoelen beschikbaar en de mogelijkheid om dichter bij het gebouw te parkeren.

Heb je een vraag over het voorbereiden of regelen van een uitvaart, of juist over de periode na de uitvaart? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord, volledig vrijblijvend.

De as van je dierbare verstrooien kan op veel manieren. Een van de mogelijkheden die de laatste jaren beschikbaar kwamen, is het urnbootje. Met het urnbootje kan je je dierbare zijn of haar laatste reis laten maken op het water. Een mooi ritueel waarbij je heel bewust (weer) afscheid neemt. Je geeft iemand hiermee ook terug aan de natuur, aan het water in dit geval.

Wat is het urnbootje?

Het urnbootje is bedacht en ontwikkeld door Tiemen Wolfs van Studio De Campagne, in samenwerking met diverse waterschappen. Het is gemaakt van ongebakken klei, een 100% natuurlijk materiaal. Het urnbootje is er in drie maten en ook in een hartvorm beschikbaar. Maar ook andere, eigen wensen zijn mogelijk. De middelste maat is groot genoeg voor de as van een volwassene. In de grootste maat past zelfs de as van twee volwassenen. Wanneer je het bootje met de as in het water laat glijden, dan drijft het ongeveer een kwartier voordat het rustig onder water verdwijnt. Je kunt het urnbootje vanaf een boot te water laten, maar ook heel goed gewoon vanaf de kant. Op een stil watertje, meer, rivier of de zee. In onderstaand filmpje van 1,5 minuut zie je hoe dit eruit ziet.

Een urn heb je in veel soorten en maten. Er is ontzettend veel mogelijk. Van een klassieke vaasurn, een urn in een bijzondere vorm, tot versies speciaal voor kinderen, of voor dieren. Klein en groot,  kunstwerkjes of met een spirituele link. En wat dacht je van zelf een urn maken? Het is er allemaal en het kan allemaal. Er worden verschillende materialen voor gebruikt, mede afhankelijk van de bestemming: binnen, buiten of in het water.

 Het valt misschien niet mee om te bedenken wat je met de as van je overleden dierbare zal doen na het cremeren of resomeren. Bewaren, uitstrooien? En waar dan? Wat mag er eigenlijk allemaal met de as? Als je besloten hebt om de as in een urn te willen bewaren, dan volgt een nieuw beslismoment. Wat voor soort urn vind ik mooi? Wat past bij de overledene en wat past bij mij of ons? Wat zijn de kosten? Om je op weg te helpen heb ik een aantal voorbeelden verzameld.

Op de foto hierboven: houten urnen van Waddenwood, gemaakt van hout uit de directe omgeving van de Waddenzee.

Urnen van Hollands hout

Als je op zoek bent naar een echt Hollandse urn, dan kun je denken aan een urn gemaakt van Hollands hout. Duurzaam, dicht bij huis en met een natuurlijke uitstraling. Hierboven op de foto zie je een aantal houten urnen van Waddenwood. Gemaakt van hout dat gevonden is in de directe omgeving van de Waddenzee. Dichtbij huis dus. De knoesten, scheuren en de stronk bepalen de vorm van de urn, waardoor de urn een natuurlijke vormgeving krijgt. Bijzonder: je mag ook zelf hout dat geschikt is voor een urn komen brengen. Persoonlijker kan bijna niet. Op een uitvaartbeurs heb ik deze urnen zelf kunnen bekijken en aanraken. Ze voelen zacht en glad aan.

Een ander voorbeeld van houten urnen zijn die van Staatsbosbeheer. Deze urnen zijn ook gemaakt van Hollands hout en ze zijn biologisch afbreekbaar. Als je de urn begraaft, dan vergaat de urn na verloop van tijd en wordt weer opgenomen in de aarde. Net als bij de kisten ontvangt Staatsbosbeheer een gift voor elke geleverde urn.

Urn met een persoonlijk ontwerp

Net als bij kisten kun je een urn een persoonlijk tintje geven door er foto’s en/of teksten op te laten drukken. Ook kun je bij veel urnenmakers een exemplaar op maat laten maken, naar eigen ontwerp of volgens jouw eigen wensen. Voor een persoonlijke variant met eigen foto’s en teksten kun je bijvoorbeeld terecht bij Miomind, van Ank van Lieshout. Zij maakt keramische witte urnen in verschillende vormen. Hierop worden op een speciale manier foto’s en eventueel teksten geplaatst, zodat het geheel bijvoorbeeld een tijdlijn van iemands leven vormt. Ook kun je bestaande ontwerpen aanpassen naar je eigen wensen. Van tevoren bespreek je samen hoe je het precies wilt hebben. Zo vormt de urn een mooi vormgegeven aandenken aan het leven van je dierbare.

Urn in een speciale vorm

Voor de productie worden tegenwoordig allerlei soorten materiaal gebruikt, die in alle denkbare vormen gebruikt kunnen worden: keramiek, glas, brons, messing, hout, natuursteen, porselein en RVS om er een aantal te noemen. Het is natuurlijk helemaal afhankelijk van je smaak wat je mooi vindt en passend. Om een idee te geven van vormen die mogelijk zijn, volgt hieronder een (onvolledige) opsomming.

Een urn in de vorm van:

een hart

een bol

een voetbal

een vogel

een boeddha

een roos

een druppel

een piramide

een zuil

een gitaar

een zeilboot

een duo urn…

Zo is er eigenlijk van alles te vinden, ook eigen ideeën en ontwerpen zijn mogelijk. Je kunt het zo gek maken als je zelf wilt, maar ook zo eenvoudig mogelijk. Gaat je budget niet verder dan een eenvoudig standaard exemplaar, dan kun je natuurlijk ook een mooie gedenkhoek maken. Met de urn, een foto, een bloemetje, een mooie kaart en een kaars maak je er je eigen gedenkplek van.

Als je even online zoekt is er natuurlijk veel te vinden. Ik vind de met de hand geboetseerde urnen van Unieke Urnen heel mooi. Ze gaan op in je interieur of in de tuin, zonder meteen op een (vaas)urn te lijken.

Mogelijkheden opbaren, welke keuzes heb ik? ‘Opbaren’ betekent letterlijk ‘op een baar leggen’. Een overledene wordt altijd ergens opgebaard, of je je dierbare nou wel of niet wilt bezoeken tijdens de dagen tot aan de uitvaart. Als iemand thuis blijft noemen we dat opbaren, als iemand in de koeling van een rouwcentrum verblijft, dan noemen we dat ook opbaren. Maar wat zijn nou precies de mogelijkheden rondom opbaren? Hoe gaat dit in z’n werk thuis of elders, waar kan je uit kiezen? Ik heb de verschillende opties voor je op een rijtje gezet.

Op de foto hierboven zie je de tulpenkist van Studio Hemeltjelief.

Vertrouwd in de eigen omgeving, thuis opbaren met een koeling

Sommige mensen moeten er niet aan denken, anderen vinden het een fijn idee. Je dierbare thuis opbaren, in de eigen vertrouwde omgeving. Zo heb je hem of haar nog een aantal dagen bij je. Kun je erbij gaan zitten wanneer je wilt, hoef je nog even geen afscheid te nemen. Je moet er natuurlijk wel de ruimte voor hebben. Vaak kun je door wat meubels te verschuiven zo’n plek creëren. Je kunt er eventueel een kamerscherm voorzetten, waar je kaarten en foto’s aan kunt hangen. Zo maak je een eigen, persoonlijke plek.

De wijze van opbaren thuis kan op verschillende manieren. De meest bekende en meest toegepaste manier is de overledene opbaren op een koeling. Dit kan een bedkoeling zijn of een kistkoeling. Bij een bedkoeling ligt de overledene op bed, met een koeling onder de romp om het lichaam te koelen. Op de dag van de uitvaart wordt hij of zij in een kist op mand gelegd voor de afscheidsbijeenkomst.

Bij een kistkoeling wordt de overledene na de laatste verzorging meteen in een kist of mand gelegd. Vervolgens komt er een rijdende baar te staan (een ‘karretje’), met daarop de koeling en de kist of mand. Bij zowel een bed- als een kistkoeling wordt de koeling aangesloten in het stopcontact. De koeling staat op een vaste temperatuur ingesteld en zal regelmatig aan- en afslaan. Dit brommerige geluid hoort erbij, maar wordt niet door iedereen als prettig ervaren.

Ook wanneer iemand niet thuis is overleden, is een opbaring thuis mogelijk. Je dierbare wordt dan eerst overgebracht vanuit het hospice of ziekenhuis bijvoorbeeld. Voor alle opbaringen thuis geldt dat de overledene eerst gewassen en gekleed wordt. Nabestaanden mogen hierbij helpen als ze dit willen. Daarna zal de koeling geïnstalleerd worden, in bed of onder de kist of mand. 

Mogelijkheden opbaren: thuis met thanatopraxie

Een alternatief voor het opbaren thuis met een koeling, is het toepassen van thanatopraxie. Dit is een lichte vorm van balseming. Hierdoor blijft een lichaam een aantal dagen geconserveerd, zonder gebruik te hoeven maken van een koeling. In tegenstelling tot balseming (dit is conservering voor de lange termijn), is deze lichte vorm van balseming (sinds 2010) toegestaan in Nederland. Doordat er geen gebruik gemaakt hoeft te worden van een koeling, blijft het lichaam op kamertemperatuur. Het lichaam voelt niet koud aan, wat wellicht prettig is bij het aanraken van je dierbare.

Bij thanatopraxie wordt het bloed vervangen door een vloeistof met een conserverende werking. Hoe dit precies gebeurt laat ik hier achterwege, dat wil je misschien gewoon niet weten. Als je echt nieuwsgierig bent, kun je het altijd opzoeken op internet. Een bijkomend effect van deze behandeling is dat een lichaam zijn roze kleur terugkrijgt, wat iemand een veel natuurlijker uitstraling geeft. Een lichaam blijft zo maximaal een dag of tien goed, maar een garantie geeft het nooit. Net als bij een bed- of kistkoeling, weet je nooit hoe een lichaam reageert in de dagen tot aan de uitvaart.

De kosten van deze behandeling verschillen niet veel van wat thuis opbaren met een koeling kost. De behandeling kan gewoon thuis plaatsvinden en erna wordt de overledene ook meteen gekleed. Denk aan een bedrag rond de 550 euro. Je uitvaartbegeleider kan je helpen een thanatopracteur in te schakelen als je dit wilt. 

Thuis opbaren met behulp van graszoden

Een van de meest onbekende mogelijkheden van opbaren, maar wel een heel natuurlijk en ecologische manier. De graszoden die onder de overledene worden gelegd, vervangen de koeling. Net als bij thanatopraxie dus geen geluid van een apparaat dat aan- en afslaat. Het lijkt net of de overledene in een kleine tuin ligt.

De kist of mand waar de overledene in ligt, zet je op een rijdende baar (een ‘karretje’) of op een paar staanders. Eronder plaats je een aantal bakken met opstaande rand met graszoden en aarde erin. De graszoden kun je uit je eigen tuin steken of bij een tuincentrum kopen. Je kunt ook een aantal rollen gras neerleggen. Het is belangrijk dat de worteltje er nog aan zitten. Door het groeien onttrekt het gras warmte aan de omgeving, wat zorgt voor koele lucht onder de overledene. Ook door het twee tot drie keer per dag sproeien met water koelt de lucht, omdat het water verdampt. Op deze manier kunnen graszoden vijf tot zes dagen een lichaam koelen.

Het beste is om het water te mengen met vloeibare silicium en een etherische olie (zoals rozemarijn) voor de geur. Vloeibaar silicium is te koop in winkels voor duurzame gezondheidsproducten. De verhouding is per liter water, tien druppels silicium en een half dopje olie. Je kunt de graszoden ook nog extra versieren met bloemen of mos, zo ontstaat een mooi tuintje. Als er (jonge) kinderen betrokken zijn bij de uitvaart, dan kunnen ze hier mooi bij helpen. Ventileer de ruimte regelmatig, maar let op dat er geen insecten binnen komen. Die kunnen ongemerkt eitjes op het lichaam leggen.

In sommige gevallen zal het koelen met graszoden niet voldoende zijn. Dit is afhankelijk van de conditie van het lichaam en de temperatuur buiten. Je kunt eventueel als extra koeling losse koelelementen bij het lichaam plaatsen en een ventilator neerzetten.

Hoe opbaren met graszoden eruit ziet, zie je op dit filmpje van Omroep Brabant.

Wat zijn nog meer mogelijkheden rondom opbaren?

Als je je dierbare niet thuis wilt of kunt opbaren, dan zijn er natuurlijk andere mogelijkheden. Waar je uiteindelijk voor kiest zal afhangen van je persoonlijke voorkeuren en wat voor jou goed voelt.
Vaak heeft een crematorium of begraafplaats faciliteiten met een koeling voor overledenen. Het heeft wel iets praktisch dat je dierbare dan al op de locatie van het afscheid is. Afhankelijk van de mogelijkheden kun je je dierbare daar nog bezoeken of een condoleance houden.

Wil je graag een meer huiselijker omgeving, dan kun je kiezen voor een rouwcentrum. Deze bieden ook vaak een zgn. 24-uurs kamer aan. Jij krijgt de sleutel van deze ruimte en je kunt dierbare bezoeken zo vaak en zo lang als je wilt. Als er geen 24-uurs kamer is, dan kun je altijd op afspraak op bezoek komen. Soms biedt een rouwcentrum ook plek voor een afscheid in kleine kring. Als de ruimte niet groot genoeg is, dan zal je je dierbare vanuit het rouwcentrum naar een andere locatie begeleiden voor het afscheid.

Het moment waarop je overleden dierbare wordt gewassen, gekleed en in de kist of mand wordt gelegd, is afhankelijk van de situatie. Thuis of in een verpleeghuis kan de overledene  daar eerst worden verzorgd, voordat hij of zij wordt overgebracht naar de opbaarlocatie.
Als iemand is overleden op een plek waar geen mogelijkheid is om te verzorgen, dan moet een andere locatie worden gezocht. Soms heeft een rouwcentrum of crematorium hier ruimte voor, of je kunt terecht in de facilitaire ruimte van de professionele verzorgers die worden ingehuurd. Er zal altijd een mogelijkheid zijn, ongeacht het tijdstip.

Je uitvaartbegeleider zal altijd met je overleggen wat je wensen zijn rondom opbaren. Ik doe altijd mijn uiterste best om een familie hierin te begeleiden en goed te overleggen. Soms wordt het een combinatie van thuis opbaren en een koeling elders. Dan wordt de overledene bijvoorbeeld na drie dagen al overgebracht. Omdat dat lang genoeg is of omdat het erg warm is en de koeling thuis het net niet aankan. 

Er zijn dus veel mogelijkheden rondom opbaren. Wellicht kun je na het lezen van dit artikel beter voor jezelf bedenken wat jij zou willen, voor jezelf of iemand in je omgeving. Wil je meer lezen over wat je te wachten staat bij het regelen van een uitvaart, kijk dan eens bij ‘Stappenplan bij overlijden: de uitvaart‘.

Heb je een vraag over opbaren, het regelen van een uitvaart of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.

Wat zijn eigenlijk de mogelijkheden voor de as na een crematie? Wat kan en mag je ermee doen? Na de crematie is het crematorium wettelijk verplicht om de as dertig dagen in bewaring te houden. Na deze periode is het aan jou of je de as gaat ophalen of dat je het crematorium de as laat verstrooien. Van het crematorium krijg je formulieren toegestuurd waarop je dit aangeeft. Als het voor jou zo voelt dat je de as van je dierbare wilt ophalen, dan is de volgende vraag: wat wil ik met de as doen? Lees in dit artikel over verschillende mogelijkheden, wat er kan en wat er mag.

Urnengraf of urnenmuur (columbarium)

Veel begraafplaatsen hebben naast gewone graven, ook plek voor urnengraven. Daarnaast vind je er vaak een urnenmuur (of columbarium met een ander woord). Ook kun je ervoor kiezen om de urn te laten bijzetten in een bestaand familiegraf. Zo kun je iemand die graag gecremeerd wilde worden, toch in het graf samen met bijvoorbeeld familieleden laten rusten. 

Een urnengraf is een graf speciaal voor het begraven van een urn met as. Je kunt er een kleine grafsteen op plaatsen, aangepast aan de afmetingen van het urnengraf. Zo creëer je een plekje op een begraafplaats om je dierbare te bezoeken, voor jezelf en voor anderen.

Een andere mogelijkheid hiervoor is de urn plaatsen in een urnenmuur. Deze vind je op  begraafplaatsen en bij sommige crematoria. Een urnenmuur bestaat uit een wand of grote zuil, waarin holtes zijn uitgespaard. Per plekje is meestal ruimte voor één urn. De ruimte wordt afgesloten met een gedenkplaat of tegel, waar je eventueel naam en data in kunt laten graveren. Er is best veel variëteit in urnenmuren. Je zou op de begraafplaats van je voorkeur kunnen gaan kijken hoe de urnenmuur er daar uitziet. 

Een urnengraf of plek in een urnenmuur koop je voor een bepaald aantal jaar, waarna je de rechten eventueel kunt verlengen. Ook op natuurbegraafplaatsen is ruimte gereserveerd voor urnengraven. De urn zelf moet dan van biologisch afbreekbaar materiaal zijn gemaakt.

Voorbeeld van een urnenmuur in honingraat vorm (begraafplaatsen Gooisemeren).

De as van je dierbare overledene thuis of in je tuin bewaren

Het staat je vrij om de urn met as thuis te bewaren. Soms belandt de urn in een kast ‘om er later nog wat mee te doen’. Veel urnen zijn zo mooi en kunstig bewerkt, dat je hem gerust een plekje in de huiskamer kunt geven. Of je kiest voor een klein reliek waar een beetje as in past en geeft dat een mooie plek. Zelf een mooi potje uitzoeken kan natuurlijk ook. Met een kaarsje, foto en bloemetje erbij creëer je een fijne gedenkplek thuis.

Urnen zijn er in soorten en maten, van verschillend materiaal (bijvoorbeeld hout, keramiek, aluminium, messing, metaal, RVS, natuursteen, glas, brons), in verschillende vormen en afmetingen. Je hebt de klassieke vaasvorm (al dan niet beschilderd), maar ook urnen in de vorm van een hart, engel of boeddha om een paar voorbeelden te noemen, Ook voor kinderen (en dieren) zijn er speciale urnen. Wil je de urn buiten in de tuin een plek geven, let er dan goed op dat het materiaal daar geschikt voor is. 
Tip: ga niet zelf aan de slag met het vullen van de gekozen urn met as. Laat dit doen door het crematorium of de winkel waar je de urn hebt gekocht. Dan weet je zeker dat het netjes, zonder knoeien en zorgvuldig gebeurt. Ik kan me voorstellen dat het voor jezelf ook gewoon geen fijn idee is.
Een andere mogelijkheid voor de as in huis bewaren, is om door een kunstenaar een kunstwerk te laten maken waarin (een deel van) de as is verwerkt. Kijk bijvoorbeeld eens bij Blooming Ashes wat de mogelijkheden zijn.

De as na crematie verstrooien op land, op zee of in de lucht

Het verstrooien van de as na een crematie is  heel gebruikelijk om te doen. Het is een mooi ritueel om naar een betekenisvolle plek te gaan en daar de as van je dierbare te verstrooien. Dit kan op land, maar ook op water en zelfs in de lucht. Als je dit niet zelf wil doen en ook geen andere bestemming hebt voor de as, dan kun je het crematorium opdracht geven de as te verstrooien (al dan niet in jouw aanwezigheid). Dit doen zij op een eigen verstrooiterrein of ze maken gebruik van het Nationale Verstrooiterrein Delhuyzen in Arnhem.

Wil je de as verstrooien op een eigen gekozen plek, dan moet je formeel toestemming hebben van de eigenaar van het land of water. Voor de eigen tuin hoeft dit niet. Een ander idee voor bijvoorbeeld de natuurliefhebber, is het planten van een herinneringsboom, waarbij je de as als voeding gebruikt. Ik schreef er al eerder over in een artikel over je dierbare herdenken (tip vijf).

Als je zelf wilt verstrooien dan kan je hier echt een moment van maken. Op een plek waar je dierbare graag kwam bijvoorbeeld. Ook verstrooien vanuit een vliegtuig is een mogelijkheid, net als het oplaten van speciale heliumballonnen met daarin de as. Kijk hiervoor bijvoorbeeld op de website van Hemelvlucht.

Een assieraad als dierbare herinnering

De laatste jaren is het laten verwerken van as in een sieraad steeds meer in opkomst. Er zijn vele aanbieders van medaillons, ringen, broches, bedels, oorbellen en zelfs horloges waarin een beetje as is verwerkt. Een mooie manier om je dierbare dichtbij je te houden. Hierin is veel mogelijk. Je kunt kiezen voor een sieraad waarin de as zichtbaar is verwerkt of waarin je de as niet ziet. Overigens is ‘zichtbaar’ een rekbaar begrip. De asdeeltjes zijn niet als zodanig herkenbaar. Alleen jijzelf weet dit.
Kijk voor voorbeelden eens op de website van Eturnal. Zij biedt niet alleen assieraden aan, maar ook glasrelieken voor as, gedenkhorloges en mini urnen.

Een tatoeage met de as laten zetten

Het is misschien een wild idee, maar het kan. Een tatoeage laten zetten waar wat as in de inkt wordt verwerkt. Zo draag je je dierbare letterlijk met je mee. De tatoeëerder heeft maar een beetje as hiervoor nodig. Hij of zij zal ervoor zorgen dat alles zo schoon en hygiënisch mogelijk gebeurt. Omdat de pigment officieel volledig steriel moet zijn, zijn er echter wel enige risico’s verbonden aan een tatoeage met as. De as van je overleden dierbare is nou eenmaal niet 100% steriel. Daarom wordt de as eerst goed verhit voordat ermee gewerkt kan worden. Check bij de tatoeageshop of zij een tatoeage met as willen zetten en hoe zij te werk gaan.

Heb je een vraag over wat je wil of kan doen met de as, een toekomstige uitvaart of een meer algemene vraag? Bel of mail me gerust, ik sta je graag te woord.